به گزارش خبرنگار گروه دانشگاهخبرگزاری فارس، طراحی، برنامه ریزی و ساماندهی طرحهای کلان ملی به عنوان یکی از محورهای اساسی فعالیت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری است که با هدف حضور در رقابتهای جهانی و ایجاد همافزایی علم و ثروت از طریق کسب مهارتهای انسانی، سازماندهی و تقسیم کار ملی و طراحی و تدوین از طریق اجرای طرحهای ملی و هم افزایی سرمایههای انسانی، مـــــالی و سایـر امکانات کشور در عرصههای مختلف انجام میشود.
اجرای طرحهای بزرگ ملی این امکان را به کشور، سازمانهای درگیر در امور علم، فناوری و نوآوری بخشهای اقتصادی میدهد که با تعریف و تبیین موضوعات کلیدی و راهبــــردی به کسب مهارتهای انسانی، تولید علم، اشاعه و گسترش دانش و چگونگی تجاری سازی و تحقق فرایند نوآوری در بخشهای ساخت و تولید، خدمات و کشاورزی به عنوان همگرایی بین بخش علمی و صنعتی و بهره گیری از دانش ملی برای تبدیل آن به ثروت را فراهم آورد.
بر همین اساس با توجه به اهمیت موضوع علم و فناوری در کشور، مرکز طرحهای کلان ملی فناوری در معاونت فناوری و نوآوری ریاست جمهوری در تیر ماه سال 1389 شکل گرفته و رسماً آغاز به کار کرد.
غلامحسین رحیمی رئیس مرکز طرحهای کلان ملی معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری در گفتوگو با خبرنگار گروه دانشگاهخبرگزاری فارسروند اجرای طرحهای کلان را تشریح کرد.
فارس:اجرای طرحهای کلان ملی به چه دلیل انجام میشود؟
رحیمی: در دهه چهارم پیروزی انقلاب اسلامی هستیم و هر دهه را از منظر علم و فناوری میتوانیم در قالب موضوعات خاصی تحلیل کنیم به طوریکه در دهه اول انقلاب اسلامی جنگ همه جانبه به کشور ما تحمیل شد و دوران نظریهپردازی در دانشگاهها و حوزههای علمیه آغاز شد، نهادهای علمی در این دوران بار خاصی را برعهده داشتند و بسیاری از برنامههای آموزشی تدوین شد.
در دهه دوم که میتوان آن را دهه توسعه آموزش عالی برشمرد بسیاری از ظرفیتهای جدید پدید آمدند. به طوریکه دانشگاههای دولتی توسعه یافته و دانشگاههای پیام نور ایجاد شدند و از منظر علم و فناوری میتوان دهه دوم انقلاب را دهه توسعه کمی و کیفی آموزش برشمرد.
دهه سوم انقلاب اسلامی از منظر علم و فناوری دهه توجه ویژه به پژوهش بود که به صورت شتابنده پژوهش کشور رشد یافت و مقالات دانشمندان ایرانی از 3هزار مقاله به 20 هزار مقاله در سال رسید، در این دهه کشور ما به بالاترین نرخ رشد مقالات علمی در پایگاههای معتبر دست یافت.
در دهه چهارم انقلاب اسلامی توجه مسئولان کشور به حوزه فناوری معطوف شد، البته آموزش، پژوهش، فناوری و زیرساختها وجوه اشتراکی دارند که به یکدیگر مربوط هستند ولی توجه واقعی به امر پژوهش در دهه چهارم انقلاب صورت میگیرد.
در دهه چهارم سازوکار توسعه فناوری و تبدیل دانش به محصول شکل میگیرد که تأسیس مراکز رشد، پارکهای علم و فناوری و حمایت از شرکتهای دانشبنیان در راستای این سازوکار است.
فارس:برای اجرای طرحهای کلان ملی در معاونت علمی چه ساز و کاری تعریف شده است؟
رحیمی:سازوکارهای تعریف شده در معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری برای توسعه طرحهای کلان فناوری و نوآوری به صورت اهتمام به فناوری و تبدیل دانش انباشته در نهادها به محصول انجام میشود.
طرحهای کلان فناوری در محدوده تولید فناوری قرار میگیرد و فاصلهای را پر میکند که تحقیقات نتیجهبخش آکادمیک و علمی به نهادهای تولیدکننده محصول ارائه میشود.
البته اجرای طرحهای کلان ملی و تبدیل دانش به ثروت از طریق این طرحها با مسئله ارتباط صنعت و دانشگاه متفاوت است زیرا در اجرای این طرحها شرکتهای توانمند که میتوانند طرحهای فناورانه در مقیاس ملی ارائه دهند حضور دارند.
بسیاری از طرحهای کلان در حوزه معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری به طور الزام متعلق به دانشگاهها نیست، هرچند که دانشگاهیان نیز در برخی از این طرحها فعال هستند ولی برخی شرکتهای خصوصی مجری این طرحهای فناورانه بودهاند.
فارس: در حال حاضر چه تعداد طرح کلان در معاونت علمی در حال اجراست؟
رحیمی:در حال حاضر 27 طرح کلان ملی در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در حال اجراست که در قالب هر یک از این طرحها نیز طرحهای دیگری به صورت زیرمجموعه اجرا میشود.
البته اجرای طرحهای کلان از سوی معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری حدود 5سال شکل گرفته است و شتاب آن در سه سال اخیر بوده است که مقداری تجربه کسب کردیم و بیشتر طرحهای ما نیز در دو سال اخیر تصویب شده است.
فارس:طرحهای معاونت علمی ریاست جمهوری معطوف به چه حوزهای است؟
رحیمی:بیشتر طرحهای کلان در معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری معطوف به صنعت و تولید انبوه است و امیدواریم هر طرح کلان در هر حوزهای که اجرا میشود کشور در همان حوزه یک قدم پیش برود که تا کنون نیز این اتفاق افتاده است.
فارس:وضعیت طرحهای کلان در حال اجرا به چه صورت است؟
رحیمی:در حال حاضر 27 طرح کلان مصوب در حال اجرا داریم که برخی از آنها به نتیجه رسیده و در حال رونمایی است.
بیشتر طرحها به صورت میانمدت صورت میگیرد ولی به طور کلی طرحهای کلان سه دسته هستند، طرحهای کلان درازمدت مانند طرح رصدخانه ملی، شتابگر ملی، گداخت هستهای و یگان شناور تحقیقاتی کشور جزء طرحهای بلندمدت هستند.
دسته دوم طرحهای سبدگونه هستند یعنی در داخل یک طرح بزرگ فناوری زیرمجموعههایی از طرحهای مختلف اجرا میشود مانند طرح تولید داروهای وارداتی که بر اساس این طرح هر داروی وارداتی که در اولویت وزارت بهداشت است در دستور کار طرحهای کلان قرار میگیرند.
فارس:در حوزه تولید دارو چند طرح در حال اجراست؟
رحیمی:در این حوزه 47 طرح مصوب داریم که 12 طرح در یک ماه آینده به تصویب میرسد و چند طرح نیز تا پایان امسال اجرایی میشود. تا زمانی که به خوداتکایی در تولید دارو دست یابیم اجرای این طرحها ادامه دارد. در تولید تجهیزات پزشکی نیز 17 طرح به تصویب رسیده و در حال اجراست.
در معاونت علمی ریاستجمهوری طرحهای کلان دیگری به صورت میانمدت انجام شده است. به طور مثال طرح سیستم پایش اطلاعات دریایی یک طرح میان مدت است، همچنین طرح ساخت هواپیماهای 6 تا 10 نفره نیز به صورت طرح میانمدت انجام میشود ولی این طرح به شکل سبدگونه صورت میگیرد. یعنی در قالب این طرح هواپیماهای 9 نفره، 12 نفره و 16 نفره نیز قرار میگیرند.
طرح حمایت از احداث مرکز هوانوردی عمومی هم تا پایان امسال به نتیجه میرسد و در این طرح 15 مرکز هوانوردی عمومی احداث میشود.
فارس:طرحهای کلان معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری در چه حوزههایی است؟
رحیمی:معاونت علمی ریاستجمهوری خود را در حوزه خاصی محدود نکرده است و هدفگذاری ما رفع نیازهای کشور و دستیابی به دانش فنی در حوزههایی است که کشور به آنها نیاز دارد و در این حوزهها وابسته به خارج است.
در همه حوزهها طرحهای کلان اجرا میشود به طور مثال در حوزههای هوافضا، دریا، تجهیزات پزشکی، دارو و هستهای (رادیوداروها و سامانههای پرتودهی محصولات کشاورزی) طرحهای در حال اجرا داریم.
دستیابی به دانش فنی در حوزههایی که کشور به آنها نیاز دارد در معاونت علمی رئیسجمهور توجه میشود.
فارس: روند اجرای طرحهای کلان در معاونت علمی ریاستجمهوری به چه صورت است؟
رحیمی:برخی طرحها که به صورت سبدگونه است از طریق توافق با دستگاههای ذیربط انجام میشود به طوریکه آنها بر اساس نیازها، اولویتها، سیاستها و زمینههای نیازمندی خود فراخوان میدهند، سپس طرحها را بررسی تخصصی میکنند و پس از آن پروندههای تأیید شده به معاونت علمی ارسال میشود که ما پس از برگزاری جلسات در مورد طرحها اطلاعات بیشتری میگیریم و انطباق طرحها با شاخصهای طرحهای کلان را میسنجیم.
اگر طرحها با شاخصهای طرحهای کلان انطباق داشته باشد به سمت انعقاد قرارداد پیش میرود و سپس در چارچوب قرارداد اجرایی میشود. زمان اجرا، مجری طرح، اعتبارات و مالکیت معنوی طرحها در قرارداد مشخص میشود.
فارس:وضعیت حمایتی معاونت علمی از طرحهای کلان به چه صورت است؟
رحیمی:حمایت از برخی طرحها به صورت وام و برخی به صورت ترکیبی از کمک و وام است.
برای حمایت از طرحهای کلان از حمایت 50میلیون تومانی طرح تولید جارو تا حمایت 10 میلیارد تومانی داشتهایم و سقفی برای حمایتها در نظر نداریم.
البته این طرحها طرحهای فناورانه هستند یعنی دانش فنی تولید محصول به دست میآید و در اختیار کارخانهها قرار میگیرد تا بر اساس آن دانش فنی خط تولید احداث شود. یعنی این مبالغ فقط برای دستیابی به دانش فنی و تولید دو سه نمونه صنعتی است.
فارس:در نیمه دوم امسال چه طرحهایی به اتمام میرسد؟
رحیمی:امسال از نظر رونمایی طرحهای کلان سال پرباری را داریم. واکسن آنفولانزا امسال تولید میشود، مراکز هوانوردی احداث میشود و کار اجرای شناور تحقیقاتی اقیانوسپیما به اتمام میرسد.
همچنین تولید تخممرغ SPF در کشور امسال به پایان میرسد و اولین سامانه پرتودهی نیز رونمایی میشود.