حجتالاسلام سید محمود علوی که نمایندگی مردم لارستان و لامرد در دور اول، دوم، چهارم و پنجم مجلس شورای اسلامی را در کارنامه خود دارد، از سال 1379 تا سال 1388 باحکم مقام معظم رهبری نیز به عنوان رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش منصوب شدند.
این عضو مجلس خبرگان رهبری در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری از اعضای ارشد ستاد حجتالاسلام روحانی به شمار میرفت به گونهای که قبل از انتخابات از سوی رئیس جمهور منتخب با مراجع و علمای حوزه علمیه قم دیدارهایی را داشت.
در این راستا با حجتالاسلام علوی در مورد شعار اعتدالگرایی رییسجمهور منتخب در بعد داخلی و خارجی به پای صحبت نشستیم که مشروح آن به شرح زیر است:
*فارس: همانطور که میدانید آقای حجتالاسلام روحانی شعار اعتدال و اعتدال گرایی را در ایام انتخابات و به عنوان شعار انتخاباتی خود مطرح کردند و درحال حاضر نیز به دنبال تشکیل دولتی به عنوان دولت اعتدال هستند. شما که در ایام انتخابات ایشان را همراهی میکردید مشخصاً چه تعریفی از اعتدال و اعتدال گرایی دارید؟
علوی:به نام خدا. ابتدا تشکر میکنم از وقتی که قرار دادید. در پاسخ به سوال شما باید عرض کنم که خداوند در وصف امت اسلام میفرمایند که «ما امت اسلام را یک امت وسط قرار دادیم تا برای امتهایی دیگر الگو و اسوه باشد» که معنای وسط بودن که قرآن به آن اشاره کرده است به معنای اعتدال تلقی میشود. بنابراین اسلام دین اعتدال است چراکه اسلام در انتخاب راه زندگی برای انسانها بر اساس علم و آگاهی عمل میکند و اصولاً انسانی که دارای چراغ علم باشد به مسیری چون افراط و تفریط گرایش پیدا نمیکند و گرایش به این دو مقوله افراط و تفریط ثمره جهل و نادانی است.
حضرت علی (ع) میفرمایند: «جاهل را نخواهید دید مگر در حال گرایش به تفریط و یا گرایش به افراط» بنابراین اینکه در اولین آیات قرآن از علم و قلم سخن میراند دوری از مسیر افراط و تفریط است و این حالت اعتدال و وسط بودن اسلام در اعتقادات، اخلاقیات، عبادات، اعمال و رفتار لحاظ شده است.
در اعتقادات اسلام هم جبر و هم تفریط و افراط را در اختیارات انسان نفی میکند و قائل به حالتی میانه است. یعنی اختیار و در بعضی موارد جبر و اضطرار و از آنجایی که افرادی جاهل در بحث اعتقادات به مسیر افراط و تفریط غلتیدهاست اسلام با آنان برخورد شدید داشته است که به عنوان مثال میتوان به رفتار حضرت علی(ع) در برخورد با کسانی که نسبت به او اعتقاداتی داشتهاند اشاره کرد که این افراد دو گروه بودند. گروه اول کسانی بودند که «غلو» میکردند و حضرت علی(ع) را خدا میدانستند که آن حضرت دستور داد با آنان به خاطر عدم پذیرش توبه و بازگشت از مسیر انحرافی شدیدترین برخورد صورت گیرد و گروه دوم نیز کسانی بودند که بغض و کینه حضرت علی(ع) را به دل گرفته بودند و به سخنان بیمعنا و بیهوده روی میآوردند. مانند خوارج که حضرت با آنان پس از اتمام حجت و عدم پذیرش توبه و بازگشت و تعرض به حقوق عمومی شهروندان جامعه اسلامی با آنان برخورد کرد و جنگید.
امروز هم افراطها و تفریطها در جوامع اسلامی حتی در کل جامعه بشری به این جوامع در حال آسیبرسانی است که این افراط و تفریطها از نژادپرستی گرفته تا کشیشهای افراطی که قرآن را به آتش میکشند و همچنین در جوامع اسلامی نیز ظهور و بروز سلفیها و وهابیها را میتوان نام برد که همه برای جوامع بشری سلسله آسیبها، ضربهها و لطمههایی را به دنبال دارد.
اسلام در اخلاق نیز سفارش به پرهیز از افراط و تفریط و رعایت به اعتدال دارد؛ تاکید اسلام به اعتدال تا حدی است که حضرت امیرالمومنین(ع) در نامهای به مالک اشتر مینویسد که محبوبترین افراد در تصمیمگیریها آن حد وسطی باشند که در عرصه حق و حقیقت درست عمل میکنند. بنابراین میبینیم که آموزههای اسلام از یک سو امت اسلام را به عنوان نماد اعتدالگرایی مطرح میکند که نه دنیاپرستی یهود و نه دنیاگریزی مسیحیت را داشته باشد بلکه به دنیا و آخرت در حد اعتدال نظر داشته و در عرصه اعتقادات، اخلاق و رفتار نیز برنامههای معتدلمحوری را پیش پای مسلمانان قرار میدهد.
معتقدم اگر بخواهیم به طبیعت اسلام نظر کنیم باید مسیر اعتدال را در هر کاری شناسایی کرده و در جهت اعتدال حرکت و به راه افتیم تا بتوانیم از ثمرات سازنده اعتدال و گرایش اعتدالی استفاده کنیم.
*فارس: با وجه به اینکه نکات ارزشمندی را از مبانی اسلام درخصوص اعتدال مطرح کردید ابتدا چقدر آقای روحانی را میشناسید و آیا این روحیههای اعتدال در ایشان وجود دارد یا خیر؟
علوی:من چهار دوره در مجلس شورای اسلامی با آقای روحانی همکار بودم و بعد از اینکه نماینده مقام معظم رهبری در ارتش جمهوری اسلامی شدم باز هم با ایشان ارتباط داشتم و در برخی از مراسمهایی که در ارتش برگزار میشد از ایشان برای سخنرانی دعوت به عمل میآوردند. بعد از اینکه با رای مردم تهران نمایندگی مجلس خبرگان رهبری را نیز بر عهده گرفتم روابطم با آقای دکتر روحانی تنگتر شد بنابراین بنده با توجه به شناختی که در طول این دورانی که عرض کردم از ایشان دارم رئیسجمهور منتخب را ذاتاً در عرصههای فکری، اعتقادی و باوری، رفتاری و حتی در عرصه اخلاقی، فردی معتدل میدانم و بر این باورم که اعتدال با ذات ایشان در هم آمیخته شده است.
*فارس: به نظر شما آقای روحانی چگونه میتواند اعتدال و اعتدال گرایی را در حوزه سیاسی و دیگر حوزهها دنبال و محقق کند؟
علوی:من مطمئن هستم آقای روحانی از مسیر اعتدال جدا نمیشود و شخصیت شکل گرفته وی در چهارچوب اعتدال را به گونهای میبینم که کمتر عاملی میتواند ایشان را از مسیر اعتدال دچار انزجاج و انحراف کند. از طرفی دیگر نیز کسانی که به ایشان رای دادهاند شاکله و بافتشان به گونهای است که ایشان را به حرکت در مسیر اعتدال کمک میکند چراکه رایدهندگان روسای جمهور گذشته یا جزو نیروهای اصلاحطلب بودند یا نیروهای اصولگرا درحالی که رایدهندگان به آقای روحانی ترکیبی از نیروهای اصولگرا و اصلاحطلب و معتدل هستند و طبیعی است که آقای روحانی برای اینکه نظر مجموعه کسانی که به ایشان رای دادند را لحاظ کنند این ترکیب رایدهندگان به ایشان کمک میکند تا در مسیر اعتدال باشند و با قاطعیت این مسیر را طی کنند.
بنابراین همه شرایط در مسیر اعتدالی آقای روحانی به ایشان کمک میرساند و رئیسجمهور منتخب در این مسیر به مشکلی بر نخواهد خورد چراکه اصولا جریانات مختلف وقتی حرکت یک حرکت اعتدالی باشد به نوعی به یک رضایت نسبی دست مییابند چون هیچ جریانی به دنبال منکوب کردن جریان مقابل خود به عنوان یک هدف نهایی نیست بلکه به نوعی به دنبال رسیدن به بخشی از منافع، مصالح و مطالبات خود است و وقتی شرایط به گونهای باشد که به صورت معتدل و عادلانه جریانهای مختلف به نظرات خود دست پیدا کنند دیگر انگیزهای برای مقابله با شرایط کمتر خواهد بود و به همین دلیل نیز بنده معتقدم که مواجهه با آقای روحانی از سوی جریانات سیاسی به دلیل مشی اعتدالگرایانه ایشان کمتر از مواجهه با روسای جمهور گذشته خواهد بود.
*فارس: در بعد داخلی معنای اعتدال گرایی را برای ما و مخاطبین ما تبیین کردید. در حوزه سیاست خارجی شعار اعتدال و اعتدال گرایی به چه معنی خواهد بود؟ بعضا گفته میشود که این شعار حالتی سازشکارانه دارد؟
علوی:درست است مشی اعتدالی آقای روحانی تنها مربوط به مسائل داخلی نیست بلکه بدون تعارف ایشان در مسائل خارجی نیز یک انسان متعادل است و اینکه تصور شود چون شخصی معتدل در زمینه سیاست خارجی است پس سیاست وی با سیاستهای نظام همخوانی ندارد تصور اشتباه است چرا که سیاستهای نظام نیز در عرصه روابط بینالملل یک سیاست معتدل است.
جمهوری اسلامی ایران از روز اول اعلام کرده که با همه دنیا به جز رژیم صهیونیستی حاضر است ارتباط برقرار کند و روابط حسنهای داشته باشد. حتی با کشوری همچون آمریکا اما به شرطی که از حالت گرگ و میش عدول کند و حاضر شود با رعایت احترام متقابل با جمهوری اسلامی روابط دوجانبه برقرار کند. چرا که در این ارتباط اشکال همواره متوجه آمریکا بوده که از مواضع نادیده گرفتن حق جمهوری اسلامی ایران به دنبال برقراری رابطه بوده است که همین امر ما را تصمیم به باج دهی در روابط بینالمللی نکرده است. بنابراین ایران اسلامی از همان ابتدای پیروزی بعد از انقلاب در روابط بینالملل یک راهبرد اعتدال داشته است و اگر آقای روحانی نیز مشی اعتدالی خود را در روابط بینالملل در پیش بگیرد حرکتی مطابق جوهره نگاه جمهوری اسلامی در روابط بینالملل را در پیش گرفته و هیچ منافاتی نخواهد داشت اما اینکه عدهای مشی اعتدالی در روابط بینالمللی را سازش معنا کنند تفسیر درستی نخواهد بود چون سازش این است که ما از منافع ملی و ارزشهای دینی مذهبی خود کوتاه بیاییم. بنابراین هر رابطه بینالمللی متوقف بر این معنا نباشد که یک جامعه را ارزشهای خود عدول کرده چرا که امروز دنیا به دلیل اینکه در پایه روابط بینالمللی مبتنی شده و کشورها مبنای ارتباط را منافع ملی قرار میدهند.
*فارس: اگر امکانش است در مورد مذاکره و ارتباط با کشوری همچون آمریکا بیشتر توضیح دهید.
علوی:معتقدم آمریکا در صورتی که شرایط برای ارتباط برقرار شود حاضر خواهد بود با حفظ منافع جمهوری اسلامی در برابر رژیم صهیونیستی رابطه خود را با ما برقرار کند و طبیعی است که لابی صهیونیستی راضی به چنین ارتباطی نخواهد بود و هر زمان که شائبه برقراری رابطه ایران با ایالت متحده آمریکا مطرح شده لابی صهیونیستها و ارتجاع منطقه فعال شدند تا از برقراری چنین ارتباطی جلوگیری کنند چراکه چنین رابطهای با حفظ ارزشهای جمهوری اسلامی و مواضع ما در برابر رژیم صهیونیستی بوده که این به زیان کشورهای ارتجاع منطقه و رژیم صهیونیستی است.
*فارس: همانطور که در سخنانتان به رژیم صهیونیستی اشاره کردید نخست وزیر این کشور اخیرا اظهاراتی داشته که توهینی را متوجه رئیسجمهور منتخب کرده است علت این فحاشی را ناشی از چه میدانید؟
علوی:خب طبیعی است که اگر در راس مدیریت اجرایی جمهوری اسلامی ایران فردی باشد که شعارهای تند و تیز افراطی سر بدهد در جهت بسیج افکار عمومی و همچنین سیاهنمایی علیه جمهوری اسلامی به رژیم صهیونیستی کمک کرده است. چرا که با وجود شعارهای تند و تیز افراطی رژیم صهیونیستی خیلی راحت میتواند فضای بینالمللی را در جهت حاکمیت یک نگرش افراطی علیه جمهوری اسلامی بسیج کند و فضا را علیه ایران مخدوش کند. اما در صورتی که یک عنصر معتدل، عقلگرا و عاقل در راس امور باشد چنین بهانههای تند و افراطیگرایانه را به دست رژیم صهیونیستی نمیدهد و همین امر سبب خالی ماندن دست رژیم غاصب برای بسیج افکار عمومی خواهد شد و بدیهی است که در چنین وضعیتی رجال این رژیم به خشم بیایند و مواضعی را اتخاذ کنند که از ادب، نزاکت و بدور از عرف معمول بینالمللی باشد و این نشان عمق خشم و کینه آنان نسبت به روی کار آمدن فردی عقلگرا و معتدل در راس امور اجرایی نظام جمهوری اسلامی ایران است که با راهبردهای مقام معظم رهبری ارتباطات ایران اسلامی را به سمت و سویی سوق میدهد که رژیم صهیونیستی کمتر موفق به رسیدگی به اهداف خود شود.