اشاره:صدای خشدار و خندهای همیشگیاش ما را به یاد مجلس هشتم انداخت، همان مردی که این دور مجلس را «جو زده» میدانست.
اهل سمنان و همشهری رؤسای جمهور قبلی (محمود احمدینژاد) و فعلی (حسن روحانی) است؛ البته خود نیز دست روی دست نگذاشت و برای عقب نماندن از همشهریهای خود، 2 بار (سالهای1384 و 1392) در انتخابات ریاست جمهوری نامنویسی کرد.
کواکبیان که در دوران دفاع مقدس سرباز شهید زینالدین و بیسمچی گردان سمنان بوده است، افتخار جانبازی هم دارد، هرچند که خودش میگوید چون جانبازیام زیر 25 درصد بوده، بنیاد شهید چیزی به من نداده است!
برادر شهید محمد کواکبیان پس از شهادت برادر در سال 61 با همسر برادر خود وصلت میکند و خطبه عقدشان را هم مقام معظم رهبری میخوانند.
کواکبیان که اواسط اسفند ماه سالجاری پنجاه و دومین بهار زندگیاش را میگذراند، در جریان یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری شعار انتخاباتی خود را «دولت اخلاق» نامید اما صلاحیت وی از سوی شورای نگهبان احراز نشد.
وی که از حامیان حسن روحانی به شمار میآید معتقد است که دولت تدبیر و امید در طول 100روزی که گذشت کار چشمگیری در حوزههای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی انجام نداده است.
کواکبیان دبیرکلی حزب مردم سالاری، رئیس ائتلاف مردمی اصلاحات، نماینده مردم سمنان در مجلس هشتم و نایب رئیس سابق شورای حزب همبستگی را در کارنامه سیاسی خود دارد.
دبیرکل خوش صحبت و خوش خنده حزب مردمسالاری در این مصاحبه در خصوص شعار اعتدال و اعتدالگرایی، انتخابات ریاست جمهوری دور یازدهم، کنارهگیری عارف از دور انتخابات، تلاش برای عدم کاندیداتوری هاشمی، گزارش 100روزه رئیس جمهور، حقوق شهروندی، اختلافات شدید در جبهه اصلاحطلبان، ماجرای منبر رفتن در سال 91 و خاطراتش در دوران دفاع مقدس، موضوعاتی جالب و خواندنی را مطرح کرد.
آنچه که در ادامه میآید ماحصل گفتوگوی خبرنگاران حوزه احزابخبرگزاری فارسبا مصطفی کواکبیان است:
فارس: آقای کواکبیان، اولین سوال را به موضوع انتخابات ریاست جمهوری دور یازدهم که شما نیز یکی از داوطلبان آن بودید، اختصاص میدهم؛ به نظرتان تلخ و شیرینیهای این انتخابات چه بود؟
کواکبیان: به نظر بنده درخصوص انتخابات 92 نباید شخصی برخورد کنیم؛ انتخابات 92 در دو تقسیمبندی انتخابات شورای چهارم شهر و روستا و ریاست جمهوری یازدهم، شیرینیهای زیادی داشت.
*مشارکت 73 درصدی ایران در دنیا سرآمد است/مشارکت کمتر از 50 درصد در مقبولیت نظام قابل تامل کرد
بیش از 73 درصد مردم در انتخابات سال 92 شرکت کردند و این نشانگر حضور چشمگیر آنان بود و از این رو حماسهای سیاسی آفریده شد اما اگر تمهیدات بهتری اندیشیده میشد، قطعاً درصد مشارکت بالاتر میرفت. اما همین مشارکت 73 درصدی نیز در سیستمهای دموکراتیک دنیا سرآمد است چرا که بعضی کشورها در دنیا حتی انتخابات هم ندارند؛ اما کشورهایی که انتخابات برگزار میکنند و مشارکتی 40 تا 45 درصدی دارند، از این درصد حضور هم خوشحال هستند، لذا بر اساس نظام مردمسالاری دینی باید بپذیریم که اگر مشارکت مردم در انتخابات کمتر از 50 درصد باشد، باید در مقبولیت و مشروعیت نظام اندکی تأمل جدی کنیم.
*تاکنون به من اطلاعی ندادهاند که چرا رد صلاحیت شدم
یکی از نکات برجسته انتخابات 92 این جمله مقام معظم رهبری بود که فرمودند «رای مردم حقالناس است»؛ این صحبت مقام معظم رهبری نشان میدهد که هیچکس نباید دایه دلسوزتر از مادر برای نظام و رأی مردم شود، ما باید به رای مردم احترام بگذاریم، حتی اگر برخلاف میل و سلیقهمان باشد. برخی اعضای حزب مردمسالاری و احزابی که در جبهه اصلاحطلبان بودند، به دلیل رد صلاحیت آقای هاشمی رفسنجانی و بنده ناراحت بودند و متاسفانه تاکنون کسی به من نگفته است کسانی که تائید صلاحیت شدند، از کدام جنبه رجل سیاسی و مذهبی بودنشان از من قویتر بود.
فارس: علت عدم احراز صلاحیتتان را به شما نگفتهاند.
کواکبیان:خیر. چیزی نگفتهاند.
فارس: خودتان هم پیگیری نکردید؟
کواکبیان:اصلاً مجالی برای پیگیری نداشت. آنها گفتند شما ثبتنام کنید و شورای نگهبان نیز اسامی را به صدا و سیما اعلام میکند. بنده تنها کاندیدایی بودم که همان روز اول انتخابات، برنامه 50 مادهای را به شورای نگهبان ارائه دادم، اما آقایان مصلحت ندیدند که مرا تائید کنند. ما مرجعیت قانونی شورای نگهبان را پذیرفته بودیم و تمکین هم کردیم، اما این اعتراض و سوال به خصوص وقتی خود را با کاندیدایی که تائید شدند، مقایسه میکنیم؛ همچنان برای ما باقی است؛ بنابراین این جای بحث دارد و باید برای افکار عمومی به صورت شفاف توضیح داده شود و مشکلی نیز پیش نمیآید.
فارس: یعنی خودتان علت عدم احراز صلاحیتان را پیگیری نکردید؟
کواکبیان:خودم خیر، اصلاً فرصت اعتراضی وجود نداشت. شما وقتی ثبتنام میکنید، شورای نگهبان بعد از بررسی، اسامی کاندیدا را به صدا و سیما اعلام میکند بنابراین برخلاف انتخابات مجلس مجال فرصت و شکایتی وجود ندارد. در انتخابات مجلس میگویند ما رد صلاحیت میکنیم، بنابراین اگر کسی اعتراض دارد، شکایت کند. شورای نگهبان در انتخابات ریاست جمهوری، اعلام میکند که که ما کسی را رد صلاحیت نکردیم، بلکه صلاحیت افراد احراز نشده است، یعنی مفهوم حقوقی آن عدم احراز از صلاحیت است نه احراز عدم صلاحیت.
فارس: یعنی هیچ امکانی برای پیگیری ندارد؟
کواکبیان:خیر، طبق قانون جایی برای پیگیری وجود ندارد و این ایراد به قانون وارد است، البته چند تن از اعضای شورای نگهبان گفتند که بنده چهار تا پنج رای نیز آوردهام، اما دلیل اینکه چرا رای حدنصاب را نداشتهام، کسی نمیداند.
*عدم صلاحیتم را باور نمیکردم
فارس: در مورد عدم احراز صلاحیتتان به صورت رابطهای یا دوستانه پیگیری نکردید که علت چه بوده است؟
کواکبیان:من اصلاً باور نمیکردم که تائید صلاحیت نشوم. تصورم این بود شاید بتوانیم از فیلتر شورای نگهبان عبور کنم؛ در خصوص علت تائید نشدنم نیز خیلی پیگیری نکردم.
فارس: آقای کواکبیان! ارزیابی شما از عملکرد 100 روزه دولت چیست؟
کواکبیان:به نظر من گزارش آقای رئیسجمهور دارای سه بخش بود. تبیین واقعیات اقتصادی کشور یکی از بخشهای گزارش 100روزه آقای روحانی بود که بعضی ایراد میگیرند که چرا صرفاً نقد گذشته بوده است اما من معتقدم که این ایراد به آقای روحانی وارد نیست، چون بالاخره باید به مردم توضیح داد که در چه شرایطی دولت را تحویل میگیریم؛ به عنوان مثال باید بیان شود که شاخص تورم و بیکاری کجا قرار داشته است.
فارس: یعنی آقای روحانی آن زمان که میخواست برای کسب کرسی ریاست جمهوری کاندیدا شود، نمیدانست که در چه شرایطی دولت را تحویل میگیرد؟
کواکبیان:میدانست، اما وقتی در رأس امور قرار گرفت آمارها به صورت ملموس برای وی تبیین شد. من خودم از احمدی نژاد شنیدم که میگفت رشد اقتصادی ما 10 درصد است، ولی وقتی آقای روحانی مستقیماً در راس کار قرار گرفت متوجه شد که ما در رشد اقتصادی منفی بودهایم و در سال 91 رشد اقتصادی نداشتهایم. امروز باید رشد نقدینگی، بدهکاریهای دولت، چه بدهکاریهایی که مربوط به سیستم بانکی بوده و چه بدهکاری مربوط به بخش خصوصی و پیمانکاران برای مردم روشن شود. آقای روحانی در اول گزارش 100 روزه خود گفت که «پردرآمدترین دولتهای بعد از انقلاب، بدهکارترین دولتهای بعد از انقلاب نیز بودهاند». بخش دوم گزارش رئیسجمهور وعدههایی بود که ایشان به مردم دادهاند، به عنوان مثال کاهش تورم به 35 درصد در سالجاری، کاهش تورم به 25 درصد در سال 93، منظور کردن هدفمندی یارانهها در بودجه 93 و سبد کالایی بهمن و اسفند از وعدههای رئیس جمهور به مردم بود.
*برجستگی گزارش 100 روز در بخش «سیاست خارجی و روابط بینالملل» بود
بخش سوم گزارش 100 روزه رئیس جمهور مربوط به سیاست خارجی، روابط بینالمللی و دیپلماسی بود؛ به نظر من از برجستگیهای اقدامات این 100 روز دولت نیز همین نکته است و این جای تقدیر و تشکر دارد، چون فعالیتهای دیپلماسی دولت بسیار خوب بوده است. همین که پرونده ایران از شورای امنیت ملی به وزارت خارجه انتقال یافت و منجر به مذاکره فشرده ایران در نیویورک و ژنو شد و به توافق بین ایران و کشورها 5+1 انجامید، از اقدامات چشمگیر دولت بود. اصولاً 100 روز زمان خیلی زیاد نیست که ما بخواهیم ارزیابی جامعی داشته باشیم، بنابراین قضاوت زود است.
*دولت در 100 روز اقدامات چشمگیری انجام نداد
اما معتقدم در حوزههای اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و حتی در بخش اقتصادی، در این مدت 100 روز اقدامات چشمگیری صورت نگرفته است. حداقل باید 6 ماه از عمر دولت بگذرد و سپس کارها را مورد بررسی قرار دهیم که در حوزههای مختلف چه کارهای جدی انجام شده است. بنده در همایش فصلی حزب مردم سالاری گفتم که دستاوردهای سیاستخارجی دولت بسیار مثبت بوده است اما در حوزههای دیگر هنوز کار چشمگیری صورت نگرفته است.
فارس: آیا گره زدن همه مشکلات به تحریم کار درستی است؟
کواکبیان:سه نکته در این زمینه وجود دارد؛ اولاً گره زدن همه مشکلات با تحریمها فقط مربوط به این دولت نیست، این مسئلهای بود که از اواخر دولت احمدینژاد گره زده شد، در حالی که آقای احمدینژاد قطعنامهها را کاغذ پاره میخواند و میگفت تحریمها هیچ اثری ندارد؛ اما در اواخر دولت، مشکلات ارزی را مربوط به بحث تحریمها عنوان کرد.
فارس: یعنی این حرفها را دولت روحانی هم قبول دارد؟
کواکبیان:نه، اما بالاخره باید پذیرفت که تحریمها از بُعد روانی و بُعد واقعی، تاثیرگذار است و نمیشود گفت که این تحریمها بیتاثیر است. به عنوان مثال اگر صنعت خودروسازی تحریم شود و قطعات آن را ندهند، با مشکلاتی روبهرو خواهد شد. اما اگر تحریمها برداشته شود و به دنبال آن قطعات مورد نیاز به کشور وارد شود، زمینه اشتغال و رشد سرمایهگذاری را فراهم خواهد کرد، بنابراین تحریمها بدون شک تاثیر دارد، حال اگر این تاثیرگذاری را 20، 40 یا 50 درصد برآورد کنید، این درصد بندی صحیح نخواهد بود.
*نباید ناکارآمدی دولت را به تحریم گره زد
فارس: در نهایت جمع بندی شما...
کواکبیان:نکته این است که نباید بیتدبیریها و ناکارآمدیها مدیریتی و اجرایی دولت را سریع به بحث تحریم گره بزنیم، بسیاری از مشکلات به دلیل خود تحریمیهاست و در حقیقت نیز خودمان باعث گرفتاریها، مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم شدهایم.
فارس: میشود مصداقی بگوئید.
کواکبیان: مثلاً قرار بوده که بودجه فلان بخش صنعتی تامین شود اما این کار انجام نشده است و پول آن جای دیگری خرج شده است لذا همین کار سبب معطلی بخش صنعت میشود.
* 80 درصد بخش صنعت دچار رکود است
فارس: در قضیه هدفمندی این اتفاق افتاده است؟
کواکبیان: بنده در مجموع عرض میکنم؛ بالای 70 الی 80 درصد بخش صنعت ما دچار رکورد است و فعالیت چشمگیر اقتصادی در این بخش شاهد نیستیم، اما جای امیدواری وجود دارد که بر اساس برخی از سیاستها، بخش صنعتی کشور تکان بخورد بنابراین نمونهای از خود تحریمیها، همین بخش صنعت است که باید دقیقاً در این بخش تدبیر صورت گیرد.
* دولت به توسعه سیاسی هم بیاندیشد
بنده در مجموع عملکرد 100 روزه دولت را مثبت میدانم اما چند توصیه نیز به دولت دارم، توصیه اول این است که دولت به بحث توسعه سیاسی نیز بیاندیشد. نمیگویم که اولویت اول دولت، سیاسی باشد، چراکه آنقدر مشکلات اقتصادی وجود دارد که سبب شده بحثهای اقتصادی دست و پای دولت را ببندد بنابراین دولت نباید توسعه سیاسی را کاملاً فراموش کند.
* خانه احزاب یکی از موارد توسعه سیاسی است/ ارائه طرح احیای خانه احزاب به وزیر کشور
فارس: توسعه سیاسی از نظر شما به چه معنا است؟
کواکبیان: مباحث مربوط به احزاب و خانه احزاب یکی از موارد توسعه سیاسی است. بنده چند ماه پیش ملاقاتی با آقای رحمانیفضلی وزیر کشور داشتم و طرحی را به ایشان در خصوص احیای خانه احزاب ارائه کردم. به آقای رحمانی فضلی گفتم که اساسنامه خانه احزاب را میتوان در یک مجمع عمومی به گونهای تغییر داد که خانه احزاب هیچگاه بدست یک جناح خاص، نیفتد و خانه همه احزاب باشد و اصولگرایان، اصلاحطلبان و کسانی که نه اصولگرا هستند و نه اصلاحطلب در آن عضو باشند.
فارس: یعنی معتدلین؟
کواکبیان:بالاخره سلایق و جریانات مختلف باید بتوانند در خانه احزاب نماینده داشته باشند. بنده در همه زمینهها اینگونه فکر میکنم یعنی در موضوع خانه سینما نیز معتقدم که هم سلایق باید در آن حضور داشته باشند. حتی در بحث مربوط به انجمن روزنامهنگاران نیز همین اعتقاد را دارم. به عنوان مثال ما حدود 10 سال است که انجمنی با عنوان روزنامههای غیر دولتی، راهاندازی کردیم، این انجمن در حال حاضر 30 عضو دارد و روزنامههایی چون سایت روز، شرق، اعتماد، آفتاب یزد و همه تیپها در آن عضو هستند. بنده در یکی از جلسات انجمن گفتم که همه به اندازه کافی حزب داریم بنابراین نمیخواهیم این انجمن را سیاسی کنیم.
*تعیین تکلیف استانداران باید هر چه زودتر به پایان برسد/ این ایراد به دولت وارد است
* تکلیف طرح احیای خانه احزاب که به وزیر کشور دادید به کجا رسید؟
کواکبیان:چند وقت پیش از وزارت کشور پیگیری کردم که طرح ما به کجا رسید اما برخی از دوستان ما در وزارت کشور گفتند که ما فعلا سرگرم تعیین استانداران هستیم و وقت نکردهایم، بنابراین همینجا این انتقاد را به دولت وارد میدانم که تعیین تکلیف استانداران باید زودتر به پایان برسد، چون رئیس کل یک استان، استاندار است.
فارس: به نوعی رئیس جمهور آن استان میشود
کواکبیان:هر استاندار تقریباً نماینده عالی دولت در آن استان است اما در حال حاضر این نماینده عالی دولت در استان ها بلاتکلیف است و نمیداند ماندنی است یا رفتنی لذا این در کل ادارات استان، ایجاد مشکل میکند. چون بالاخره باید کارها را با استاندار هماهنگ کنند. اگر بنای تغییر یک استاندار را نداریم خوب بهتر است به آن استاندار اطلاع دهیم اما اگر قرار است عوض شود باید زودتر اقدامات لازم صورت گیرد.
*سفرهای استانی اقدام خوبی بود/ دیدار با مجامع نمایندگان کافی نیست
بنده توصیه دیگری هم به دولت دارم؛ گفته شده است که آقای روحانی سفرهایی را به استانها خواهد داشت و سفر به استان بوشهر نیز، اولین سفر آقای روحانی خواهد بود، معتقدم که سفرهای استانی اقدام خوبی بود.
فارس: پیش از این که منتقد سفرهای استانی بودید؟
کواکبیان: انتقاد ما به سفرهای استانی به دلیل توقعات غیر منطقی، بالا رفتن توقعات مردم و اجرایی نشدن مصوبات بود درحال حاضر هم نمیشود صرف ملاقات با مجامع نمایندگان مجلس هر استان همه مسائل استانها را پیگیری و حلوفصل کرد.
فارس: چرا؟
کواکبیان: چون قریب به اتفاق مجامع نمایندگان مجلس اصولگرا است و آقای روحانی شخص مدنظر آنها برای سمت ریاست جمهوری نبوده است.
*نمایندگان مجلس نماینده افکار عمومی نیستند/ رئیس جمهور باید از نزدیک به مردم ملاقات کند
فارس: شما به این ادعا اعتقاد دارید؟
کواکبیان:معتقدم که بالای 240 نفر از نمایندگان مجلس به افراد دیگری غیر از آقای روحانی رأی دادهاند بنابراین نمایندگان، نماینده آن بخش از افکار عمومی که به آقای روحانی رأی دادند، نیستند. رئیس جمهور حتماً باید از نزدیک با مردم ملاقات داشته باشد چراکه همصحبتی با مردم سبب بهتر لمس کردن مسائل و مشکلات استانی میشود.
* دولت تدبیر و امید در بسیاری از استانها تحولی ایجاد نکرده است
گفته شد دولت فرزندان انقلاب را از عرصه اجرایی کنار میزند، اتفاقا من معتقدم که برعکس است چون هیچ تحولی در استانها وجود ندارد، بالاخره من صاحب یک حزب هستم و در 31 استان دفتر داریم. حقیقتاً به جز تعداد محدودی، در بسیاری از استانها تحولات جدی از سوی دولت تدبیر و امید دیده نمیشود، البته ممکن است در یک وزارتخانه تعداد زیادی نیرو جابهجا شده باشد اما این به بحث استانها ربطی ندارد. بنابراین معتقدم که دولت هرچه سریعتر تکلیف خود را با مدیریتهای استانی مشخص کند، چون کار نمیچرخد. آقای روحانی چندی پیش به استان بوشهر رفتند اما استاندار این استان، از زمان آقای احمدینژاد تغییر نکرده است، اگر قرار است به مصدومان و زلزلهزدگان با یک انگیزه قویتر رسیدگی شود باید به این استاندار گفت که شما همچنان هستید و تغییر هم نمیکنید تا این استاندار با دلگرمی بیشتری کار کند و اگر قرار است استاندار فعلی تغییر کند، هر چه سریعتر استاندار دیگری منصوب شود تا وعدهای که داده شد که مدت 20 روز کارها انجام میشود، صورت گیرد.
فارس: آقای دکتر! شما گفتید که قاطبه نمایندگان اصولگرا هستند، شما معتقدید که آقای روحانی اصلاحطلب است؟
کواکبیان:عرض بنده این است که منتخب این نمایندگان آقای روحانی نبوده است و طبیعتاً نمیتوان گفت که منویات آقای روحانی را بازتاب میدهند و زاویه دید این نمایندگان عیناً زاویه دید آقای روحانی است. بنابراین صرفاً ملاقات با مجمع نمایندگان همه رشته مسائل استانها را به دست آقای رئیس جمهور نخواهد سپرد.
فارس: به هر حال نمایندگان مشکلات را به آقای روحانی منعکس میکنند.
کواکبیان:بله، ما نیز منکر این نیستیم. بنده معتقدم که دیدار با مجمع نمایندگان استانها لازم است اما کافی نیست یعنی خوب است که این ملاقاتها صورت گیرد اما کافی نیست و رئیس جمهور باید در جمع مردم حاضر شود.
*دولت یازدهم اصلاحطلب نیست
فارس: با توجه به این صحبتها. آقای روحانی را یک فرد اصلاحطلب میدانید یا اصولگرا؟
کواکبیان: وقتی خود شخص آقای روحانی میگوید که من اصلاحطلب نیستم، بنده بگویم که ایشان اصلاحطلب است؟! بنابراین معتقدیم که اصلاحطلبان در درون دولت یازدهم حضور دارند اما این دولت، دولت اصلاحات نیست.
فارس: با اینکه خود آقای روحانی معتقد است که اصلاحطلب نیست پس چرا در جریان انتخابات ریاست جمهوری یازدهم آقای عارف به نوعی مجبور شد به نفع وی کنار بکشد یا به عبارت دیگر ایشان را کنار زدید و ترجیح دادید با پرچم آقای روحانی به رقابت بپردازید.
کواکبیان: اگر آقای عارف و آقای روحانی هر دو در صحنه باقی میماندند، معلوم نبود که این نتیجه حاصل شود یا خیر. طبیعتاً باید یکی از آنها میماند.
فارس: چرا اجماع بر روی شخصی صورت گرفت که اصلاحطلب نبود؟
کواکبیان: ما خودمان در حزب مردم سالاری از میان چندین هزار نفر از جمعیت چند میلیونی ایران نظرسنجی کردیم؛ واقعیت این است که آقای روحانی در نظرسنجیهای حزب مردمسالاری 7 الی 8 درصد از آقای عارف جلوتر بود، بنابراین منطقی این است که وقتی بخواهند از بین دو نفر، یکی را برگزینند، شخصی انتخاب شود که در نظرسنجیها از اقبال بیشتری برخوردار باشد.
* قبل از خاتمی از روحانی حمایت کردیم
فارس: پس چرا شما مخفیانه از آقای روحانی حمایت کردید؟
کواکبیان: اول خرداد وقتی نتایج اعلام شد و صلاحیتم برای ریاستجمهوری احراز نشد، برای ائتلاف آقایان عارف و روحانی به مدت یک هفته تلاش کردیم. ما در هفته دوم تبلیغات ریاست جمهوری بحث نظرسنجی را در کل کشور پیگیری میکردیم، که در نهایت به این نتیجه رسیدیم باید از آقای روحانی حمایت کنیم، در هفته سوم که یک هفته به انتخابات مانده بود ما وسط میدان آمدیم و اطلاعیه دادیم؛ حتی اطلاعیه ما قبل از حمایت آقای خاتمی بود، چون ما فضا را به گونهای ارزیابی میکردیم که آقای روحانی در نظرسنجیها، اقبال بیشتری دارند.
* همفکری اصلاحطلبان با عارف بیشتر بود
فارس: آقای روحانی جدا از بحث اقبال مردمی چه ویژگیداشت که شما اصلاحطلبان ترجیح دادید، بین آقایان عارف و روحانی، آقای روحانی را انتخاب کنید؟
کواکبیان: ما از لحاظ تفکرات در بحث اصلاحات قطعاً با آقای عارف همفکری بیشتری داشتیم اما یک فعال سیاسی دنبال نتیجهگیری است، وقتی افکار عمومی و نظرسنجیها را دیدیم به طور قطع دیگر برای ما آقای عارف و آقای حسن روحانی فرقی نمیکرد چون ما میخواستیم نتیجه را کسب کنیم. بنابراین منطقی است که ما به سمت آقای روحانی بروییم.
* بخشی از نیروهای دولت همان نیروهای رفسنجانی هستند
فارس: چه شد که این ریسک را کردید که قبل از حمایت خاتمی و هاشمی از روحانی حمایت کردید. آیا فقط به خاطر همین نظرسنجیهای انجام شده بود یا خیر؟
کواکبیان: ما چون در تشکیلات حزبی خود این نظرسنجی را انجام داده بودیم برای ما روشن بود که آقای روحانی از آقای عارف پیشتاز است البته ما یقین داشتیم که آقای هاشمی رفسنجانی از آقای روحانی حمایت میکند اما در مورد آقای خاتمی دچار شک بودیم اما آقای هاشمی پشتوانه اصلی آقای روحانی بودند و در حال حاضر نیز بخشی از نیروهایی که در دولت حضور دارند همان نیروهای آقای هاشمی هستند و این برای ما کاملا مسجل بود.
*بخاطر گردش نخبگان مخالف آمدن رفسنجانی بودیم
فارس: به آقای هاشمی اشاره کردید. به نظر شما چه شد که پس از آن کش و قوسهای فراوان مبنی بر آمدن یا نیامدن آقای هاشمی آمد و ثبتنام کرد؟
کواکبیان: من شخصا خیلی مایل نبودم که آقای هاشمی برای انتخابات ریاست جمهوری کاندیدا شوند و جسته و گریخته در برخی جلسات نیز اظهار میکردیم، اما تحلیل شخص آقای هاشمی این بود که احساس تکلیف کردند.
فارس: چرا مخالف آمدن هاشمی رفسنجانی بودید؟
کواکبیان:استنباط من این بود که آقای هاشمی با ارزیابیهایی که از اوضاع کشور داشتند تصور میکردند که اقبال عمومی خوبی دارند و طبیعتا به این نتیجه رسیدند که باید در عرصه انتخابات باشند ولی تحلیل ما نه به اینکه آقای هاشمی رای ندارد بلکه معتقد بودیم باید به سمت گردش نخبگان برویم و این یکی از تزهای اصلی ماست و معتقدیم این بهتر جواب میدهد. برای برخی از اصلاحطلبان ضرورت بود که در نقطه آقای هاشمی توقف کنیم اما ما چنین دیدگاهی نداشتیم و خیلی موافق نبودیم. اما اگر آقای هاشمی تائید میشد در حزب بحث شده بود که از ایشان حمایت کنیم و بنده اعلام انصراف کنم اما وضعیت به گونهای پیش رفت که به این وضعیت نرسیدیم.
فارس: به یاد دارم که در مصاحبه گذشته که با شما داشتیم، شما گفتید که آقای خاتمی هنوز شرایط را مساعد نمیداند که وارد صحنه شود. چرا این صحنه برای آقای خاتمی آماده نبود اما برای آقای هاشمی مساعد بود و وی ثبتنام کرد؟
کواکبیان: آقای هاشمی که یقین داشت تائید میشود، اینگونه شد، آقای خاتمی که با یک تردیدی...
فارس: یعنی آقای خاتمی از رد صلاحیت ترس داشت؟
کواکبیان: نه ترس بالاخره تردیدی وجود داشت.
فارس: تردید از رد صلاحیت شدن؟
کواکبیان: یک بخشی از این تردید میتواند این باشد ولی واقعیت این است که این خود بخش کمی نیست. ما هم اگر یقین داشتیم که میخواهند صلاحیت ما را رد کنند ثبتنام نمیکردیم، به نظر من آقای هاشمی یقین داشتند که تائید صلاحیت میشوند.
فارس: شما در یک سخنرانی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه اگر آقای خاتمی بیاید رد صلاحیت میشود گفتید که آقای خاتمی هنوز نیامده و هنوز اتفاقی نیفتاده است. بنابراین نباید چنین پیشداوریهایی صورت بگیرد چه شد که خود خاتمی در این پیش داوری خود را قرار داد؟
کواکبیان: بعضی از دانشجویان به ما ایراد گرفتند که چرا شما میخواهید از آقای خاتمی حمایت کنید چون من گفته بودم اگر آقای خاتمی بیایند بنده به نفع ایشان کنار میروم. من این ایراد را اینگونه جواب دادم که این نظر شما است که من نباید از ایشان حمایت کنیم اگر شورای نگهبان آقای خاتمی را تائید کند که دیگر شما نمیتوانید این اعتراض را داشته باشید و صبر کنید تا ببینیم شورای نگهبان چه تصمیمی میگیرد.
فارس: سوال من هم، همین است که چرا آقای خاتمی ورود پیدا نکرد. شما نیز فرمودید که میدانستید ایشان ورود پیدا نمیکند اما در مورد آقای هاشمی با توجه به تحلیلهایی که در مورد سن و سال و قضیه 88 وجود داشت، مشخص بود که در تائید صلاحیت آقای هاشمی انقلتهایی وجود دارد.
کواکبیان:در آن شرایطی که آقای هاشمی در وزارت کشور ثبتنام کردند اصلا کسی چنین چیزی را باور نمیکرد، اما بعدا گفتند به گزارشی از دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی به شورای نگهبان داده شده که تصمیم آقایان را از تائید صلاحیت ایشان تغییر داده است. این موارد را بر اساس گفتهها عرض میکنم. شاید شورای نگهبان به هر دلیلی به این نتیجه رسید که نظر قبل خود را عوض کند چون در تصمیم قبلی شورای نگهبان آقای هاشمی 8 الی 9 رای داشت.
فارس: یعنی آقای هاشمی قبل از ثبتنام استعلام کرده بودند؟
کواکبیان: خیر. در همان دو سه روز اول بعد از ثبتنام را عرض میکنم بنابراین شورای نگهبان در نهایت به این نتیجه رسید که آقای هاشمی را رد صلاحیت کند، شما خیلی در گذشته نمانید.
فارس: با توجه به نظرسنجیهایی که شما به آن اشاره کردید در این نظرسنجی سبد آرای آقای روحانی باید برای شما مشخص شده باشد این سبد آرا بیشتر به چه قشری از جامعه تعلق داشت؟
کواکبیان: نظرسنجی ما حالت خوشهای و رندوم داشت یعنی ما فقط از بین اصلاحطلبان و یا اصولگرایان نظرسنجی نمیکردیم بلکه به صورت تصادفی این کار صورت میگرفت و ما گفته بودیم از هزار نفر در هر استان باید نظرسنجی صورت گیرد. این نظرسنجی نیز سه مقطع داشت.
فارس: این نظرسنجی را چه کسانی برای شما انجام میدادند؟
کواکبیان: خود اعضای حزب در استانها این نظرسنجی را انجام میدادند. نظرسنجی از هزار نفر در هر استان بود اما به آنها یاد داده بودیم که این نظرسنجیها در یک جلسه خاص صورت نگیرد.
فارس: این نظرسنجی پیامکی و حضوری بود؟
کواکبیان: در این نظرسنجی به صورت حضوری از افراد انجام میشد و فقط یک نقطه شهر نبوده و فقط نیز مختص آقای عارف و آقای روحانی بود. روزهای اول نظرسنجی، پیشروی 8 درصدی روحانی را نشان میداد اما بعد از مناظرهها فاصلههای بیشتری صورت گرفت.
فارس: یعنی مناظرهها اثرگذار بود؟
کواکبیان: بله. بعد از عدم تائید آقای هاشمی و کنار رفتن آقای عارف تقریبا فاصله به حدی بود که ما یقین کردیم که آقای روحانی پیروز است.
فارس: این نظرسنجی شما در چند مرحله بوده است؟
کواکبیان: خیر اینگونه نبود، نظرسنجیها مقطع به مقطع برای ما ارسال میشد. در استانهایی که نظرسنجی بعد از مناظرهها صورت گرفته بود، اقبال بیشتر به آقای روحانی ایجاد شده بود که با تائید و حمایت آقایان هاشمی و خاتمی نتایج بهتر شد. به نظر من آقای عارف نیز یک تصمیم تاریخی گرفت و به نوعی فداکاری کردند، شاید اگر آقای عارف در انتخابات باقی میماند، هیچ نتیجهای نمیگرفتند اما کسی که در انتخابات باشد، به چندین استان سفر کند و برای شما کف یا سوت بزنند متوجه خواهد شد که کنارهگیری کردن چقدر سخت است.ممکن است شما بگویید در بین اصولگرایان نیز آقای حداد عادل کنار کشید اما واقعا تفاوت دارد چون سبد آرای آقای حداد عادل با مجموع ...
فارس: به هر حال آقای حداد عادل به عهدی که در ائتلاف با آقایان ولایتی و قالیباف داشت، عمل کرد.
کواکبیان: بله. درست است اما نوع فداکاری آقای عارف از نوع فداکاری دکتر حداد عادل بیشتر بود چون سبد آرای آقای حداد عادل بین آقایان جلیلی، رضایی، ولایتی و قالیباف تقسیم میشد اما در مورد آقای عارف، رقابت بین ایشان و آقای روحانی بود.
فارس: البته آقای عارف در متن کنارهگیری خود اعلام نکرد به نفع آقای روحانی کنار کشید. به هرحال آیا بعد از کنارهگیری آقای عارف که سبب کدورت دلخوری وی شد با ایشان صحبت کردید؟ مثل سال 88 که با آقای کروبی برای انصراف از انتخابات صحبت کردید با آقای عارف نیز در خصوص منصرف شدنش صحبتی داشتید؟
کواکبیان: واقعیت این است که ما فقط یک هفته وقت داشتیم و آن هفته اول خرداد ماه بود، در اطلاعیهای که منتشر کردیم گفتیم آقایان روحانی و عارف باید به ائتلاف برسند تا ما به نتیجه برسیم. البته به دلیل عدم دسترسی به دفاتر انتخاباتی آقای عارف، بنده با دوستان ستاد او چند ملاقات داشتم، قبل از ثبتنام انتخابات و پس از احراز صلاحیت و زمانی که عارف در سفرهای استانی بود با دوستان ایشان صحبتهایی داشتیم.
*گلهگذاری عارف به حق بود
فارس: در خصوص گلهمندی آقای عارف چطور؟
کواکبیان: گلهگذاری به حق بود، برای حفظ شئونات و جایگاهها نباید برخوردی صورت میگرفت که باعث دلخوری آقای عارف شود اما چارهای هم نبود چون سرعت تحولات...
فارس: یعنی باید یک نفر قربانی میشد؟
کواکبیان: شما کلمه قربانی را به کار نبرید، باید زودتر به تصمیمگیری میرسیدند.
فارس: بعد از پیروزی آقای روحانی بحث معاون اولی، ریاست تحقیقات استراتژیک نظام، ریاست مجلس و وزارت علوم مطرح شد اما هیچ یک از اینها تحقق نیافت و کرباسچی هم تاکید داشت همه باید پشت سر آقای ناطق نوری قرار بگیریم.
کواکبیان: بنده در یک گفتوگویی گفتم که آقای کرباسچی نظر شخصی خودش را گفته است و نمیشود گفت مجموع اصلاحطلبان چنین دیدگاهی دارند، علاوه بر این آقای ناطق نوری نیز این آمادگی را ندارد که بخواهد سرلیست اصلاحطلبان شود.
فارس: پس چرا چنین چیزی طرح شد؟
کواکبیان: دوستان کارگزاران عموما بر این باورند که برای تمشیت بعضی از امور بهتر است از شیخوخیت بهره گرفت، لذا معتقدند حالا که آقای حسن روحانی به عنوان جریان میانهای رئیس قوه مجریه شده است، یک جریان میانه نیز بر ریاست قوه مقننه بنشیند.
* عبور از لاریجانی با ناطق نوری
فارس: یعنی عبور از آقای لاریجانی را کلید زدهاند؟
کواکبیان: بالاخره آن کسی که میگوید آقای ناطق نوری بیاید لابد میخواهد عبور کند؛ اما این نظر آنهاست و اینکه بگویم این نظر، همه مجموعه اصلاحطلبان است، صحیح نیست.
فارس: تعریف شما از اعتدال چیست؟
کواکبیان: از اعتدال سه تفسیر وجود دارد، ابتدا اینکه فرد موردنظر از لحاظ شخصی، آدم معتدلی باشد و اهل افراط و تفریط نباشد. بحث دیگر این است که در بین دو جناح اصلی کشور یعنی اصلاحطلبان و اصولگرایان فرد معتدلی باشد یعنی نه شاخص اصلاحطلبی داشته باشد و نه شاخص اصولگرایی به عبارت دیگر در وسط و میانه باشد. تفسیر سوم هم این است که درون هر جناحی این افراد جزو افراطیهای آن جریان نباشند. یعنی اصلاح طلب یا اصولگرای معتدل باشد. تصور بنده این است که آن چیزی که آقای روحانی مطرح میکرد بیشتر حالت سوم است یعنی ما از حد جریانات به خصوص معتدلین آنها استفاده میکنیم.
* اصلاحطلبان از طریق رفسنجانی با روحانی پیوند خوردند
فارس: آیا استفاده از معتدلین هر جریان در دولت محقق شده است؟
کواکبیان: بنده فکر میکنم که تا حدود زیادی همینگونه است ولی این که بخواهیم به صورت قاطع قضاوت کنیم که همه کسانی که بکار گرفته شدهاند معتدل و اهل افراط و تفریط نیستند، نمیشود گفت چرا که ما نمیتوانیم قسم بخوریم. البته کابینه آقای روحانی به دلیل نداشتن حزب، مجموعهای از جریاناتی است که خود آقای روحانی با آنان دوستی داشته است و به هر حال ایشان در شورای امنیت ملی، مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص، دوستانی داشتهاند و همچنین از طریق آقای هاشمی رفسنجانی نیز دارای دوستانی بودند، به گونهای که عموم کسانی که اصلاحطلب محسوب میشوند از ناحیه آقای هاشمی با آقای حسن روحانی پیوند خوردند و در حال حاضر این سه مجموعه در دولت حضور دارند. البته مجلس دوست داشت افرادی همچون رحمانی فضلی یا دهقانی وارد دولت شود، بنابراین میشود گفت که این چهار ضلعِ مجلس، دوستان کارگزارانی آقای روحانی از ستاد آقای هاشمی رفسنجانی...
فارس: لطفاً در صورت امکان مثالی بزنید.
کواکبیان: از دوستان کارگزارانی آقای روحانی و آقای هاشمی رفسنجانی میتوان اشخاصی همچون جهانگیری، نجفی و انصاری را نام برد.
فارس: کارگزاران جزو اصلاحات میشود و یا یک حزب جدا است؟
کواکبیان: این حزب قرابت بیشتری با آقای هاشمی دارد، اما حزب کارگزاران جزو احزاب 16 گانه شورای هماهنگی جبهه اصلاحات است.
*رویکرد سیاسی کارگزاران
فارس: گرایش و تفکر اعضای حزب کارگزاران اصلاحطلبی است و یا رویکرد دیگری دارند؟
کواکبیان: بنده معتقدم که حزب کارگزاران اصلاحطلب محسوب میشود اما به دلیل نگاه آقای هاشمی رفسنجانی نیمنگاهی هم به اصولگرایان دارند. بنابراین معتقدم که کابینه آقای روحانی یک مجموعهای از نیروهای مختلف اصولگرا، اصلاح طلب البته بیشتر از نوع کارگزارانی است که دوستانشان در مرکز تحقیقات استراتژیک و شورای امنیت ملی است.
* اصلاحطلب بودن روحانی واقعیت ندارد
فارس: آقای دکتر! شما این صحبتهای برخی اصلاحطلبان را مبنی براینکه روحانی اصلاحطلب است قبول دارید؟
کواکبیان: بنده عرض کردم چنین چیزی واقعیت ندارد چون نه خود ایشان مدعی است که اصلاح طلب است و نه اعضای کابینه او اصلاحطلبان را نمایندگی میکنند. به عنوان مثال آقای سردار دهقان وزیر دفاع میگوید که من به اصلاحطلبان ربطی ندارم، یا وزیر کشور حتی وزیر اطلاعات و آقای ظریف نیز میگویند اصلا در این مقولهها نیستیم، البته سه تا چهار چهره شاخص اصلاحطلب در کابینه آقای روحانی حضور دارد اما نمیشود چنین گفت.
فارس: اما برخی از اصلاحطلبان میگویند که صحنه را ما مدیریت میکنیم و انتخاب روحانی، تنها قدم کوچکی بوده که برداشتهایم.
کواکبیان:من فکر میکنم که حسن و قبح دولت یازدهم به شخص حسن روحانی بر میگردد و ایشان باید پاسخگوی مسائل باشند و اینکه ما به عنوان یک حزب کنار بایستیم و بگوییم همه چیز به دست ما میچرخد حرف منطقی نیست.
فارس: آقای کواکبیان؛ شما در مورد بحث 8 میلیاردی که دولت وصول آن را یک روز تائید و فردا تکذیب میکند چیزی شنیدهاید؟
کواکبیان:مباحثی از سفر نیویورک شکل گرفت که مربوط بحث فروش نفت ما بود، آنها پولهای ایران را بلوکه کردند و در مجموع نیز 14 میلیارد بوده است که 6 میلیارد از قبل و 8 میلیارد آن نیز اخیرا آزاد شده است اما چون با مذاکرات ژنو همزمان شد بسیاری تصورشان بر این بود که این 8 میلیارد دستاورد توافقنامه ژنو است.
فارس: در خصوص شایعه استعفا وزیر بهداشت و وزیر کار چیزی شنیدهاید؟
کواکبیان: من خبر موثقی در این زمینه ندارم.
فارس: خبر غیر رسمی چطور؟
کواکبیان: نه نشنیدهام.
*ماجرای وزیر شدن کواکبیان در وزارت ارشاد
فارس: شایعاتی در مورد بحث استانداری شما برای استان سمنان و ریاست در وزارت ارشاد مطرح شد. قضیه چه بوده است؟
کواکبیان:دو نامه تهیه شده بود که یک نامه از سوی 30 مدیرمسئول روزنامه غیردولتی برای آقای دکتر روحانی بود که بنده را برای ریاست وزارت ارشاد پیشنهاد داده بودند و نامه دیگر نیز از طرف دانشگاههای غیردولتی بود چرا که ما در آن جا تشکل داشتیم و بنده نیز جزو اتحادیه شورای مرکزی دانشگاههای غیردولتی محسوب می شوم، اما بنده جلوی هر دو نامه را گرفتم چون اگر رسانهای میشد، هیچ اتفاقی هم نمیافتاد. اما در مورد استانداری بنده در استان سمنان اصلا بحثی مطرح نبود و این گمانهزنی رسانهها بود. شایعه خیلی قوی بود و 60 الی 70 سایت ها این خبر را درج کردند و در نهایت هم بنده تکذیب کردم و هم وزیر کشور ناچار شد تکذیب کند. اصل این هم هیچ وقت مطرح نشده بود. دلیل اینکه بنده با آن نامهنگاریها مخالف بودم به این دلیل بود که معتقدم نباید هیچ لیستی پیشنهاد داده شود. من از سال 58 مسئول ستاد انتخاباتی آقای روحانی در سمنان بودم و اینگونه نیست که آقای روحانی ما را نشناسد. آقای روحانی میداند بنده 5 بهمن سال 91 از کنگره حزب مردمسالاری اعلام حضور کردم و در آن جا گفتم دارم فکر میکنم که آیا به صورت مستقل کاندیدا شوم یا خیر و ما نیز از همه احزاب اصلاح طلب برای حمایت از ایشان زودتر اقدام کردیم اما در عین حال برای چاپ پوستر و ویژهنامهها هزینههایی متحمل شدیم. به یکی از نزدیکان آقای روحانی گفتم اینکه آقای روحانی گفته من وامدار هیچ حزبی نیستم، درست اما ما چند میلیونی برای ایشان خرج کردهایم پول ما را پس بدهید. (با خنده) بنابراین من تمایلی نداشتم که بخواهم از کانال دیگران به آقای روحانی توصیه شوم. اگر خود رئیسجمهور مطرح میکردند شاید ما هم صحبتی را صورت میدادیم.
فارس: تاکنون برای پست های دیگر نیز پیشنهاد نداشتهاید؟
کواکبیان:خیر. واقعیت این است که سرشان شلوغ است البته ما در کارگروهها، جلسات و رایزنیها هیچ نقشی نداشتیم. فقط در یک جلسه تقدیر از ستادها بود که شرکت داشتم و دیگر در هیچ برنامه ای حضور پیدا نکردم.
فارس: آقای کواکبیان؛ شما در انتخابات 92 شعار تبلیغاتی خودتان را «دولت اخلاق» گذاشته بودید و در سال 84 شعارتان را «تعمیق مردمسالاری با دولت خدمت» انتخاب کرده بودید چه شد که در سال 84 چنین شعاری را انتخاب کردید؟
کواکبیان: من هنوزم به تعمیق مردمسالاری اعتقاد دارم اما در سال 92 به دلیل بداخلاقیهای بیش از حد در عرصه سیاست که بخشی از آن به دولتمردان و بخشی از آن به رسانهها برمیگشت؛ این واژه را مطرح کردم، چون واژه خدمت را همه سر میدادند احساس کردیم که بحث اخلاق را مطرح کنیم از سوی دیگر نیز بسیاری از نامزدها بحث اخلاق را مطرح کرده بودند. خود آقای روحانی هم بحث اخلاق را مطرح کرده بود.
*تعمیق مردم سالاری از ابزارهای تحقق حقوق شهروندی است
فارس: بحث تعمیق مردمسالاری برای چه مطرح کردید؟
کواکبیان:من هنوز به این نکته اعتقاد دارم. همین منشور حقوق شهروندی که از سوی دولت مطرح شده یکی از ابزارهای مهم آن، تعمیق مردمسالاری است. بالاخره در نظام مردمسالاری، مردم حق و حقوقی دارند و باید با آنها آشنا شوند. اگر بخواهیم احزاب تقویت شود حتما دارای ساز و کاری است. یکی از گلایههای دوستان سیاسی ما، نداشتن حزب در کشور بود. این جمله شاید از یک دریچه واقعیت است که حزبها نقشی ندارند اما اینکه چرا حزبها نقشی ندارند به دلیل عملکرد خود دولت و حکومت است. در اصل 26 قانون اساسی آمده که قانون آزاد است اما بعد از 34 سال این اتفاق نیفتاده است.
*چرا روحانی در 34 سال گذشته کاری برای احزاب نکرده است؟
در بسیاری از کشورهای همسایه همچون عراق و افغانستان، احزاب هسته اصلی نظامهای دموکراتیک و مردمسالار هستند. اگر امروز احزاب نداریم به خود آقای روحانی برمی گردد که 34 سال در حکومت بوده است البته به بنده نیز ایراد وارد است چون بنده نیز در مجلس شورای اسلامی بودم. اما چرا در زمینه احزاب کاری انجام ندادیم؟ رهبر معظم انقلاب در کرمانشاه در رابطه با نظام پارلمانی بحث تقویت احزاب را تاکید کردند. بالاخره وقتی نگاه رهبر انقلاب چنین است، دولتمردان به جای اینکه بگویند حزب نداریم، راه کار داشتن احزاب را ارائه بدهند. البته قطعا احزاب موردنظر آقای رئیس جمهور حزب مردمسالاری نبوده است چون ما فعال هستیم و روزنامه داریم و در همه حوادث فعالیم و کنگره برگزار میکنیم.
فارس: عدهای معتقدند که شعار سال 84 شما در نقد دولت آقای خاتمی بوده است و بر این باور بودید که دولت آقای خاتمی، مردمسالار نیست بلکه دولت سالار است؟
کواکبیان:توقعی که ما از دولت اصلاحات داشتیم خیلی بالاتر از توقعی است که از دولت یازدهم داریم چون اصلاحطلبان در دو دولت نقش داشتند و انتظار بود نهادهای تصمیم ساز، سمت نهادینه کردن احزاب، نقش مطبوعات، همایشها و میتینگهای سیاسی بروند و بخشی از ابزار مردمسالاری همین مواردی است که ذکر کردم، اما اینها در پایان دولت خاتمی صورت نگرفت چراکه به گفته آقای خاتمی هر 9 روز یک بحران در کشور به وجود میآمد. تعداد روزنامههایی که در دولت آقای خاتمی توسط قوه قضائیه توقیف شد بیشتر از دو دولت آقای احمدینژاد است، این عملکردی را نشان میداد و تعمیق مردمسالاری تاکید بر همین جنبهها بود تا نهادهای دموکراتیک را جا بیندازیم بنابراین ایراد به شخص نبود.
فارس: بله اشاره من نیز به دولت بود. آیا بستن روزنامهها بیدلیل بود؟
کواکبیان:خیر. ما اگر عملکرد خوبی داشتیم و جلوی بعضی از تندرویها گرفته میشد دیگر این اتفاقات نمیافتاد.
*پیگیری توسعه سیاسی در قالب حقوق شهروندی
فارس: شما به حقوق شهروندی اشاره کردید. در اول صحبتتان نیز به دولت توصیه کردید که به توسعه سیاسی نیز بپردازد. آیا این حقوق شهروندی در راستای توسعه سیاسی قلمداد نمیشود؟
کواکبیان:بله. اما فعلا در بحث، تنها یک منشور و پیشنویس است. بنده شخصا در این زمینه شرکت و سخنرانی داشتهام. دلمان خوش است منشوری را تدوین و چاپ میکنیم و در سایت میگذاریم در حالی که برای اجرای این منشور تغییر 5 قانون الزامی است که برخی از آنها قانون انتخابات مجلس، ریاست جمهوری و شوراهاست که بحث جدی دارد.
فارس: پس توسعه سیاسی را میشود در قالب حقوق شهروندی مطرح کرد؟
کواکبیان:بله؛ این نماد و منشوری است که مستلزم تغییر قانون احزاب و مطبوعات است، یعنی نظام جامع اطلاعرسانی که از برنامه سوم شروع و تا برنامه پنجم تبدیل به قانون نشد، یکی از مواردی که ما هنوز مشکل آن را حل نکردهایم تعریف جرم سیاسی است. اگر بنده مرتکب یک جرم سیاسی شدم چه تعریفی دارد؟ در حال حاضر هر اقدامی در عرصه سیاست بلافاصله جرم امنیتی تلقی میشود.
فارس: جرم امنیتی تعریف خاص خود را دارد و ما نیز تاکنون مجرم سیاسی نداشتهایم.
کواکبیان: بنده میگویم که تعریف جرم سیاسی چیست.
فارس: خوب وقتی مجرم سیاسی نداریم تعریفی هم برای آن موردنیاز نیست.
کواکبیان:به عنوان فرض بنده در عرصه سیاست خطایی را انجام دادم و جنبه امنیتی هم نداشت.
فارس: خطا یا تخلف...
کواکبیان:نه اینگونه نمیشود. شما هم الان چون تعریفی ندارید میگوئید یا، یا.
فارس: شما برای خطا در عرصه سیاسی مثال بزنید.
کواکبیان:مثالی نیست چون تعریفی از جرم سیاسی نداریم.
فارس: خوب شما اگر بخواهید جرم سیاسی را تعریف کنید، چگونه تعریف می کنید؟
کواکبیان:قانون گذار باید این را تعریف کند نه من.
فارس: شما به عنوان یک کارشناس سیاسی چه تعریفی از جرم سیاسی دارید؟
کواکبیان: در جامعه کسانی وجود دارند که به انگیزه سیاسی با نظام مخالفت میکنند اما قصد براندازی و نابودی نظام را ندارند و به همین خاطر سایت اینترنتی راهاندازی میکنند و یا اطلاعیه پخش میکند.
فارس: علیه چه کسی؟
کواکبیان:علیه نظام. اما قصد براندازی ندارد.
فارس: خوب این که میشود علیه امنیت ملی در نهایت باعث تشویش اذهان عمومی میشود این فعالیت.
کواکبیان:چون تعریفی وجود ندارد تا علیه نظام اسم برده میشود شما میگوئید علیه امنیت ملی است، بنابراین من معتقدم که باید بین جرم سیاسی و جرم امنیتی تفکیک صورت بگیرد. کسی که میخواهد با انگیزه سیاسی با نظام مخالفت کند...
فارس: این انگیزه سیاسی یعنی چه؟
کواکبیان:یعنی از طریق سایت.
فارس: منظور من شیوه نیست بلکه انگیزه است؟
کواکبیان:من برای شما مثالی بزنم. حضرت علی (ع) تا زمانی که خوارج دست به اسلحه نبرده بودند به آنها آزادی می داد. حتی این خوارج جلسه سخنرانی حضرت علی (ع) را نیز به هم میزدند که حتی صحابه حضرت میخواستند اینها را از بین ببرند اما امام علی (ع) اجازه نمیدادند. شعار بر علیه حضرت علی (ع) خطا بود اما امیرالمومنین آن زمان با خوارج برخورد کرد که آنان دست به اسلحه بردند. بنابراین خوارج در ابتدا دچار جرم سیاسی شدند اما در بخش دوم دچار جرم امنیتی شدند. ما نیز باید جرایم امنیتی از جرایم سیاسی جدا کنیم بنابراین من معتقدم که اینها مقدمات و لوازم است و تعریف جرم سیاسی ما را به یک حقوق جامع شهروندی میرساند و وقتی شما تعریفی ندارید هزار بار هم بگویم حقوق شهروندی چیزی دستمان نمیآید.
فارس: اخیرا با توجه به بحث آلودگی هوا که مهمترین حقوق هر شخص استفاده از هوای پاک است، دولت چه اقدام خاصی انجام داد؟
کواکبیان:البته در منشور بحث رعایت محیط زیست و آلودگی هوا آمده و در پیشنویس نیز هست اما با شدت بیشتری بر آن تاکید نشده است و دیده شده که هوای پاک مثل سایر حقوق باید دیده شود.
فارس: حال این اولویت دارد یا مسائل سیاسی؟
کواکبیان:هوای پاک مهم است و باید به آن توجه شود، مسئله جادههای ایمن و سالم جزو حقوق شهروندی است؛ چرا ما هنوز سالانه شاهد 19 هزار کشته در جادهها هستیم؟.
فارس: حتما چون متولی ندارد و شهردار، دولت و پلیس راه هرکدام یک چیزی میگویند.
کواکبیان:بالاخره همه آن عوامل و خطاهای انسانی سر جای خود اما بخشی از این حوادث نیز به دلیل عدم جادههای ایمن و سالم است.
فارس: اولویتهای حقوق شهروندی باید چه چیزهایی باشد؛ باتوجه به اینکه شما فرمودید به احزاب و توسعه سیاسی توجه شود اما شاید مشکلات معیشتی و اقتصادی از نگاه مردم ضرورت بیشتری داشته باشد. در واقع به نظر شما در حقوق شهروندی خواسته مردم چیست؟ آیا خواسته آنها، فعالیت احزاب و جرم سیاسی است یا مشخص شدن تکلیف جادهها و آلودگی هوا؟
*حقوق شهروندی نباید فقط یک کالای لوکس باشد
کواکبیان:انتشار حقوق شهروندی به عنوان یک کالا شیک و لوکس کار خوبی است اما این همه کار نیست. البته من معتقدم اگر این آئین نامه را دولت تصویب کند باز تا جنبه قانونی گرفتن فاصله زیادی وجود دارد چون باید در مجلس تصویب شود، اما اگر دولت این آئیننامه را تصویب کند حداقل ادبیات حقوق شهروندی جا میافتد.
فارس: اشاره به نظام پارلمانی داشتید شما خودتان با نظام ریاستی موافقید یا نظام پارلمانی؟
کواکبیان:بر این باورم که هر دو نظام میتواند برای رسیدن به اهداف قانون اساسی موثر باشند. چیزی که الان با آن روبرو هستیم مقداری مشکل است. معمولا دولتها باید با مجالس قانونگذاری همسویی داشته باشند تا کار کشور راحتتر پیش برود. به عنوان مثال اولین لایحه دولت یازدهم که اصلاح بودجه بود در مجلس رد شد و یا در مورد وزارت ورزش و جوانان 4 وزیر معرفی شد تا بالاخره وزیر پیشنهادی چهارم توانست رای بگیرد. این مسائل سبب گرفته شدن وقت کشور است، اگر این همسویی بین مجلس و دولت وجود داشت در همان ابتدا وزیر ورزش و جوانان منصوب میشد بنابراین این مشکل را باید به نحوی حل کنیم. برای حل آن باید احزاب را در کشور نهادینه کنیم طوریکه یک حزب، کابینه را در اختیار داشته باشد و بر اساس این حزب بتواند اکثریت مجلس را کسب کند که به شکل غیررسمی کار پیش برود. یک نظام پارلمانی محض مانند انگلستان وجود دارد که به طور طبیعی رئیس اکثریت مجلس نخستوزیر است اما از سوی دیگر نظامی مثل آمریکا وجود دارد که نظام ریاستی دارد که در این نظام قدرت رئیس جمهور بسیار زیاد است و در مراحلی رئیسجمهور می تواند کنگره را تعطیل و مجلس را نیز منحل کند. اما نظام فرانسه حالت وسط را به خود گرفته و به این نوع نظام، نیمه ریاستی و پارلمانی گفته میشود. نظام جمهوری اسلامی شبیه حالت سوم است یعنی نه ریاستی محض است و نه پارلمانی محض.
فارس: به نظر شما کدام یک از نظام ریاستی و پارلمانی برای کشور ما بهتر است؟
کواکبیان:ما باید تکلیف خود را مشخص کنیم. در آمریکا رئیس جمهورشان رهبرشان نیز محسوب می شود، یعنی ما دو فرد نداریم که یکی رئیسجمهور و یکی رهبر باشد اما در نظام جمهوری اسلامی بر اساس سیستم ولایت فقیه علاوه بر بحث رئیسجمهور در راس نظام رهبری نیز وجود دارد بنابراین با فرض مبحث ولایت فقیه باید ببینیم که نظام ریاستی کارآمدتر است یا نظام پارلمانی. اما به نظر بنده در هر دو حالت قواعد دموکراسی اسلام و مردمسالاری دینی باید انجام شود.
* حلقه گمشده نظام ریاستی احزاب هستند
بنده معتقد نیستم که نظام ریاستی با روند فعلی دارای عیب زیادی باشد اما اگر قواعد مردمسالاری دینی به طور دقیق انجام شود میتوانیم در رسیدن به مردمسالاری دینی سرعت بیشتری داشته باشیم و از این رو نیازمند احزاب قوی هستیم. چون حلقه گمشده همین است اما اگر نمیشود با نظام ریاستی این حلقه گم شده را یافت بهتر است به سمت نظام پارلمانی برویم.
فارس: پس حلقه گمشده نظام ریاستی، احزاب هستند؟
کواکبیان:بله. در جمهوری اسلامی احزاب حلقه گمشده نظام ریاستی است. اگر بخواهیم نظام پارلمانی داشته باشیم باید توجه داشت که قانون اساسی تغییر میکند. بنابراین در این حالت باید احزاب در انتخابات حضور داشته و انتخابات باید حزبی باشد و این محقق نمیشود مگر با بازنگری در قانون اساسی.
فارس: به نظر شما رویکرد دولت یازدهم و مجلس نسبت به یکدیگر چگونه است؟
کواکبیان:رابطه دولت یازدهم و مجلس در مقایسه با رابطه دولت دهم با مجلس نهم خیلی بهتر شده است اما در عمل برعکس است. یعنی همراهی مجلس نهم با دولت دهم خیلی بیشتر بود چون اکثریت مجلس اصولگرا بودند و با آقای احمدی نژاد بهتر کنار میآمدند.
فارس: اصولگرایان که در دوره آخر احمدینژاد با وی چالش کردند.
کواکبیان:درست است اما مجلس چوب لای چرخ احمدینژاد نگذاشت و ما ندیدیم.
فارس: یعنی در حال حاضر مجلس در چرخ دولت روحانی چوب میگذارد؟
کواکبیان:خیر، شخص رئیس مجلس و رئیس قوه قضائیه در جلساتی که با قوه مجریه دارند با هم خیلی گرم و صمیمی هستند اما بدنه مجلس نهم با دولت یازدهم نیست و حق هم هست که همراه نباشند چون بالاخره 220 نماینده مجلس از آقای احمدینژاد در سال 84 و 215 نماینده نیز از چهار کاندیدای اصولگرا یعنی جلیلی، حداد عادل، رضایی و قالیباف حمایت کرده بودند البته 215 نفر نبودند بلکه 400 نفر بودند چون اسامی به چند اسم بود و وقتی جمع میکردیم 400 نفر میشدند. بنابراین کاندیدای نمایندگان مجلس آقای حسن روحانی نبود. در عین حال ظاهر ارتباط دولت یازدهم با مجلس نهم خوب است و ما امیدواریم تعامل باطنی نیز پیدا کند.
* جبهه اصلاحطلبان دیگر انگیزهای برای تشکیل جلسه ندارد
فارس: باتوجه به اختلافات اخیری که در جبهه اصلاحطلبان دیده میشود و هر روز یک نفر ادعای ریاست و سخنگویی میکند، میخواستیم که درباره آخرین وضعیت این جبهه به عنوان رئیس جبهه اصلاحطلبان توضیح دهید.
کواکبیان: واقعیت این است که از اقدام برخی اعضا که بدون مشورت جبهه، نامهای به اوباما نوشتند بسیار دلخور بودم و ما بلافاصله تکذیب کردیم.
فارس: البته آن نامه به اوباما را یکی از افراد سرشناس جریان خودتان برای همه خبرگزاریها فرستادند و گفتند به تایید همه اعضا رسیده است.
کواکبیان: به هرحال کسی در جریان نبود و بعد از آن نامه هم جلسات را کمتر تشکیل دادیم.
فارس: این هفته هم انتخابات هیئت رئیسه جبهه است، رئیسمیمانید؟
کواکبیان: زمان باید جلو برود، آن نامه خیلی بد بود و برخی اعضا میخواستند به خاطر این نامه از آن افراد شکایت کنند.
فارس: جبهه اصلاحطلبان خیلی دچار ناهماهنگی و اختلاف شده است.
کواکبیان: آنها باید بگویند تعدادشان چند نفر است چراکه 15 یا 16 نفر نامه آقای محتشمی را امضا کردهاند اما آنها 3 یا 4 تشکل بیشتر ندارد، ما هم دیگر انگیزهای برای تشکیل جلسه نداریم تا اختلافات را حل کنیم.
فارس: در حال حاضر آقای حقشناس و بهمنزاده عضو جبهه اصلاحطلبان هستند؟
کواکبیان: باید بنشینیم مشکلات را حل کنیم چراکه اینطور نمیشود. بعد از اینکه بدون اطلاع بنده نامهای به اوباما نوشته شد که ما مفاد آن را تائید نمیکردیم، تصمیم گرفتیم فعالیت جبهه اصلاحطلبان را کم کنیم اما همچنان این جبهه هویت خود را از دست نداده است.
*جزئیات کنگره 10 بهمن حزب مردم سالاری
فارس: انشاءالله. لطفا توضیحی در مورد کنگره حزب مردم سالاری که 10 بهمن ماه برگزار میشود، بدهید.
کواکبیان:ما به طور روال معمول سال یک کنگره داریم. البته هر دو سال یک بار انتخابات حزب صورت میگیرد که معمولا کنگرههای فرد ما انتخاباتی و کنگرههای زوج ما غیر انتخاباتی است و کنگره امسال ما که کنگره دوازدهم است غیرانتخاباتی است. بنابراین در مورد دبیرکل و شورای مرکزی حزب انتخاباتی صورت نمیگیرد و اگر اساسنامه اصلاحاتی بخواهد، انجام می شود. در این کنگره برنامههای انجام شده در طول سالی که گذشت مورد نقد قرار میگیرد و برنامههای سال آینده نیز به تصویب میرسد.
فارس: چه مهمانانی برای این کنگره دعوت خواهند شد؟
کواکبیان:هنوز دفتر سیاسی حزب در این زمینه جلسهای نداشته است. البته بنا داریم در اسرع وقت در مورد تعیین شعار کنگره، برنامههای جزئی و سخنرانان تصمیم بگیریم.
*جدایی از حزب همبستگی و تشکیل حزب مردم سالاری
فارس: شما قبل از تشکیل حزب مردمسالاری، نائب رئیس حزب همبستگی بودید. چه شد این انشقاق صورت گرفت، پایههای حزب مردمسالاری در سمنان گذاشته شد، درست است؟
کواکبیان:بله قبلا به نام «مدافعین پیام دوم خرداد» بود.
فارس: چرا پروانه شما به اسم مدافعین پیام دوم خرداد از کمیسیون ماده 10 احزاب صادر شده است؟
کواکبیان:دوستان مجلس پنجم حزب همسبتگی را راهاندازی کردند و خیلیها جزو موسسین بودند بنابراین از من دعوت شد و بنده نیز معاون دبیرکل و نائب رئیسی شورای مرکزی حزب را برعهده داشتم. اما درخواست ما برای تاسیس حزب قبل از تاسیس حزب همبستگی به وزارت کشور فرستاده شده بود. عنوان مدافعین پیام دوم خرداد بعد از دوم خرداد سال 76 مطرح شده بود اما چون دوستان ما در مجلس پنجم حضور داشتند پروانه حزب را از وزارت کشور راحتتر گرفته بودند.
فارس: یعنی از رانت نمایندگی استفاده کرده بودند؟
کواکبیان:حالا بالاخره نماینده بودند و ما آن موقع نماینده نبودیم و توانستند زودتر پروانه حزب را بگیرند. دوستان ما برای حزب همبستگی سال 77 پروانه را دریافت کردند و ما توانستیم این پروانه را در سال 78 بگیریم اما باز هم ما 2 سال فعالیت نکردیم اما وقتی بنده مجوز روزنامه مردمسالاری را گرفتم در مجمع عمومی یا کنگره اول وزارت کشور تصویب شد که چون عنوان حزب به نام مردمسالاری است باید نام روزنامه نیز مردمسالاری باشد. از سویی دیگر چون حزب همبستگی زودتر پروانه دریافت کرده بود، بنده به آن پیوستم اما بعد از صادر شدن پروانه حزب مردمسالاری نیز به آن حزب کمک میکردم. در مقطعی که بنده به این نتیجه رسیدم که نمیشود با حزب همبستگی کار را ادامه داد در دولت دوم آقای خاتمی بود یعنی از 76 تا 80 در حزب همبستگی بودیم که اولین کنگره ما در سال 81 برگزار شد و روزنامه مردمسالاری نیز اواخر سال 80 مجوز گرفته بود و بعد از برگزاری کنگره رسما فعالیتمان را در قالب حزب مردمسالاری ادامه دادیم. در دولت آقای خاتمی غیر از دو حزب کارگزاران و مشارکت حزب دیگری مطرح نبود طبیعتا هر حزبی دنبال قدرت سیاسی است و انتقاد بنده از حزب همبستگی این بود که شما در دولت آقای خاتمی چه سهمی داشتهاید؟ و آقایان نیز پاسخ قانعکنندهای نداشتند چون به آنان اعتنایی نشده بود اما در مجلس ششم بالای 80 نفر از نمایندگان در فراکسیون همبستگی بود و قدرتی به شمار میآمدند اما سهمی از این قدرت در دولت آقای خاتمی نداشت. بنابراین بحث با اعضای شورای مرکزی حزب همبستگی این بود که اگر قرار است یک حزب خارج از قدرت باشید حزب ما نیز به عنوان یک حزب خارج از قدرت فعالیت خواهد کرد.
*اجرای اقتصاد مقاومتی در هزینه های حزب مردمسالاری
فارس: هزینههای روزنامه مردمسالاری از کجا تامین میکنید؟
کواکبیان:اینکه بنده بگویم با سیلی صورت خود را سرخ نگه داشتهایم شما باور کنید. ما واسطه هیچ یک از افرادی همچون امیر منصور آریا، شهرام جزایری، فاضل خداداد و یا ورژن جدید اینها نیستیم و نبودهایم و اگر میخواستیم هم کسی سراغ ما نیامده است. در دوران مشروطیت شخصی هم روزنامه داشت و هم نانوایی. از وی پرسیدند که فلانی آیا در روزنامه پول است که این شخص پاسخ میدهد که من از روزنامه پول بیرون نمیآورم بلکه از بغل نان، روزنامه بیرون میآورم و امروز نیز بیشترین هزینههای حزب توسط روزنامه تامین میشود و روزنامه نیز با یک چنگ و دندانی اداره میشود. ما سعی داشتیم تا جایی که میشود در حزب مردمسالاری اقتصاد مقاومتی را اجرا کنیم یعنی هزینهها را کاهش دادیم و با حداقل هزینهها تلاش میکنیم.
فارس: اشارهای داشتید که حزب مردمسالاری مستقل است و از پائین به بالا شکل گرفته است و افتخارتان این است که هیچ مقام دولتی در این حزب دخیل نبوده است. و همچنین گفته بودید یکی از دلایل تاسیس حزب مردمسالاری، وجود احزابی همچون مشارکت و کارگزاران بودند که به نوعی احزاب رانتی نیز تلقی میشوند و حزب مردمسالاری میخواست جدا از این قدرتها باشد. آیا اینها را تائید میکنید؟
*حزب کارگزاران به دلیل دولتی بودن پرو بال گرفت
کواکبیان:ما باید بپذیریم که بعضی از احزاب به دلیل حضور در دولت ایجاد شدند و پر و بال گرفتند. مثلا همین حزب کارگزاران اواخر مجلس پنجم بود که یک اطلاعیه دادند و تعدادی حزب راه انداختند. در شورای مرکزی قبلی حزب مردمسالاری یازده نماینده مجلس حضور داشتند اما اینها در اثر یک انتخابات برگزیده شدند یعنی اینگونه نبود که چند نماینده مجلس حزب راهاندازی کنند. ما در این جهت ادعا داریم که حزب مردمسالاری از پائین به بالا است و گردش نخبگان درون حزب وجود دارد، به جز دبیرکل که چند بار است تکراری شده بقیه اعضای شورای مرکزی گردشی بوده است و در هر دوره حداقل نیمی از اعضای شورای مرکزی تغییر میکنند و این نشان میدهد که حزب مردمسالاری پویا و بانشاط است.
فارس: قرار نیست دبیرکل حزب مردمسالاری تغییر کند؟
کواکبیان:آقای شکوهی عضو شورای مرکزی هستند اگر نقشه بکشند ما هم حرفی نداریم. (با خنده)
فارس: رقیبی برای دبیرکلی دارید یا خیر؟
کواکبیان:نه اینکه رقیبی نباشد و خود بنده نیز به دوستان پیشنهاد دادهام اما هرگاه کنگره برگزار میشود دوستان من را تحریک میکنند که دبیرکلی را ادامه دهم.
*علت اعدام سرپرست روزنامه مردم سالاری در سیستان بلوچستان
فارس: در مورد دو نفر از اعضای حزب مردمسالاری با نامهای یعقوب مهر نهاد و دیگری آقای نادری فرد سوال داشتم. چرا حزب مردمسالاری هیچگاه در مورد اعدام یعقوب مهرنهاد و دادگاه همایون نادری فرد موضعگیری نکرد؟
کواکبیان: این همایون نادریفرد چه کسی بوده است؟
فارس: یعقوب مهرنهاد سرپرست روزنامه مردمسالاری در سیستان و بلوچستان بوده است و آقای همایون نادری فر دبیر حزب مردمسالاری در استان آذربایجان غربی بوده است.
کواکبیان: آقای نادری فر دستگیر شده است؟ من خبر ندارم.
فارس: آقای نادریفر فکر کنم سال 86 دستگیر و با وثیقه 250 میلیونی آزاده شد اما پرونده وی هنوز در دادگاه است.سوالم این است چرا تاکنون در مورد این دو فرد حزب مردمسالاری واکنشی نشان نداده است.
کواکبیان: من در مورد آقای نادریفر اطلاعاتی ندارم و ایشان در یک مدت کوتاهی مسئولیت حزب در استان آذربایجان غربی را به عهده داشت و قبل از حوادث 88 نیز ما با استعفای ایشان موافقت کردیم و بعد از آن از وی خبری نداریم. آقای مهرنهادهم مسئولیت روزنامه را در استان سیستان بلوچستان برعهده داشت. سرپرستی روزنامه سه مدل دارد، یا یک نفر سرپرستی روزنامه در استان را برعهده میگیرد یعنی هم مسئول روزنامه، ویژهنامه، نمایندگی و توزیع میشود یا گاهی فقط مسئولیت توزیع روزنامه شما را دارد و یا اختصاصا برای شما کار میکند و نوع همکاری آقای مهرنهاد با ما همین حالت بود.
فارس: یعنی سرپرست نبود؟
کواکبیان:خیر حکم سرپرستی از ما دریافت نکرده بود. من دقیقا نمیدانم جرم ایشان چه بود.
فارس: در ارتباط با گروهک تروریستی جندالله اعدام شد.
کواکبیان:ما بعد از اجرای حکم آقای مهرنهاد متوجه شدیم که وی مسئول توزیع روزنامه ما در استان سیستان و بلوچستان بوده است. ما درون تشکیلاتمان خیلی گزینش سفت و سختی نداریم و حداقل گزینشی انجام میدهیم که چنین چیزی اتفاق نیفتد. اما در مجموع هزاران عضو چنین مسائلی اتفاق میافتد.
فارس: شما در زمان انتخابات ریاست جمهوری 92 رنگ سبز را به عنوان رنگ انتخاباتی خود انتخاب کردید که حرف و حدیثهای زیادی به دنبال داشت.
کواکبیان: من همان موقع هم گفتیم که این رنگها به مفهوم جنبش سبز نیست و این را نیز در وزارت کشور اعلام کردم.
فارس: صحیح اما بازتاب درستی داده نشد به همین دلیل خواستم تا مجدد توضیح دهید.
کواکبیان:اگر اتفاقات 88 پیش نمیآمد رنگ سبز اینقدر حساسیت برانگیز میشد؟
فارس: به هر حال شما در سال 88 ریاست ائتلاف مردمی حامیان میرحسین موسوی را به عهده داشتید.
کواکبیان:عرض بنده این است که آن کسی که رنگ نقرهای، فیروزهای و یا رنگ بنفش انتخاب میکند یک رنگ است و سبز نیز یک رنگ است. حال اتفاقی افتاده است و حساسیت به وجود آورده بودند.
فارس: رنگ سبز انتخاباتی به یک گروه خاص نسبت داده میشد.
کواکبیان:من این رنگ را انتخاب کردم که بگویم ترسی نداریم. ما میخواستیم رنگ سبز را به عنوان رنگ انتخاباتی انتخاب کنیم و بگوییم این رنگ هیچ ربطی به جنبش سبز ندارد. حتی این را هم گفتم که رنگ سبز من مقداری رقیقتر است (با خنده) یعنی پوسترها رنگ سبز رقیق طراحی شده بود.
فارس: اما همان زمان عدهای از کارشناسان اعلام کردند این رنگ بندیها در راستای انقلاب رنگی و براندازی است.
کواکبیان:محتوای سخنان و حرفها مهم است. این رنگها کارهای تبلیغاتی و انتخاباتی است. ما نیز به خاطر رنگ نیامده بودیم.
فارس: این بحث 50 گل که گفته بودید باید شکفته شود. 12 عدد آن اقتصادی و 10 عدد آن سیاسی بود درست است؟
کواکبیان: بله.
فارس: به نظر شما از این 22 گلی که قرار بود شکفته شود در دولت آقای روحانی کاری صورت گرفته است؟
کواکبیان:ما در نظر داریم بیشترین هماهنگی را با دولت آقای روحانی داشته باشیم چون در 7 سالی که گذشت وضعیت نابه هنجاری در فضای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، روابط بینالملل پیش آمده بود. اخیرا روزنامهای تیر زد که «پرز هم ژنو را تائید کرد». ما در دوره آقای جلیلی که دبیر شورای عالی امنیت ملی بود در مورد مذاکرات بغداد، استانبول و آلماتی اینگونه صحبت نمیکردیم. شاید بنده در برخی مباحث میگفتم که چرا وقت تلف میکنیم و مذاکره برای مذاکره میکنیم اما بگونه ای حرف نمیزدیم که به عنوان مثال موافقتنامهای امضا شده که مورد تائید پرز است اما امروز برخی ها چنین مطالبی را در تیتر یک خود مینویسند. یعنی درباره موافقتنامهای که رهبری تائید و تاکید کردهاند که باید در شاخصها و خط قرمزهای آن دقت شود، تیتر بزنیم که پرز، ژنو را تائید کرد. این نشان میدهد که کار برای رضای خدا صورت نمیگیرد.
* ظرف یک ساعت میتوانیم غنیسازی 20 درصد را از سر بگیریم
فارس: شاید این به دلیل شفاف نبودن توافقنامه و اظهارات غربیها پس از توافقنامه باشد که میگویند ایران حق غنیسازی ندارد؟
کواکبیان: ما میگوییم که اختیار دست ماست و به محض اینکه آنها زیر میز بزنند ما نیز میگوییم تمام، به قول آقای ظریف ما ظرف یک ساعت میتوانیم غنیسازی 20 درصد را از سر بگیریم. چون فناوری آن دست ما است. اما وقتی از اول به دنبال 20 درصد نبودیم حالا هم اصراری نداریم که 20 درصد را ادامه بدهیم که چند قطعنامه علیه ما صادر شود. اینکه در طول این 6 ماه هیچ قطعنامه جدیدی علیه ما صادر نشود بزرگترین نعمت است و میتوانیم کارهای اقتصادی را پیگیری کنیم.
فارس: این مربوط به مسائل سیاست خارجی است. آن 22 گل که 10 عدد آن سیاسی و 12 تای آن اقتصادی بود آیا در دولت شکفته شد؟
کواکبیان: شما به گونهای سوال میکنید که انگار دولت روحانی در پایان کار است. این دولت تازه در آغاز راه قرار دارد.
فارس: بنده سوال را اینگونه مطرح میکنم که از نظر شما به عنوان یک ناظر آیا 12 طرح اقتصادی و 10 طرح سیاسی در دولت صورت گرفته است یا خیر؟
کواکبیان: آسیبشناسیهایی که آقای دکتر روحانی در گزارش 100 روزه خود داشت بسیاری از مواردی بود که ما در طرح خود انجام داده بودیم. یعنی جهتگیریهای اقتصادی دولت با طرحهای ما نیز همسویی دارد.
فارس: بنده ارزیابی کلی شما را متوجه نشدم. شاید من سوالم را بد مطرح میکنم.
کواکبیان:حرف من این است که هنوز برای نتیجهگیری در مورد دولت زود است.
فارس: من هم به دنبال نتیجهگیری نیستم. به عنوان مثال شما در نظر داشتید اگر رئیس دولت شدید وام کم بهره بدهید، بنابراین با توجه به اخباری که از دولت دریافت میکند آیا دولت در مسیر اقتصادی با تفکراتی که شما داشتید همسو هست یا خیر؟
کواکبیان:به عنوان مثال ممکن است بنده بگویم که بحث کالای بهمن و اسفند یک کار مثبت یا منفی است.اما من میگویم اگر در درآمدها مشکل داریم بعد کالایی معنا ندارد. چون بالاخره باید به مشکل معیشتی مردم رسیدگی شود؛ حال یکی سلیقه سبد کالایی را دارد و یکی دیگر نیز میگوید همین مقدار را در زیرساختها هزینه کنیم. اما در کل نگاه هسمویی با دولت داریم.
*در هر انتخاباتی فعال می شوم
فارس: آقای کواکبیان برای مجلس دهم کاندیدا میشوید؟
کواکبیان: ما فعلا تصمیمی نگرفتهایم اما نظر من این است که در هر انتخاباتی فعال باشم.
فارس: ماجرای مجروحیت شما در عملیات فتحالمبین چه بود.
کواکبیان: ما نزدیک به یک سال به صورت داوطلبانه و بسیجی در جبههها حضور داشتم؛ من در مقاطع مختلفی به جبهه رفتم. اولین بار در17 مهر ماه 1359 اعزام شدم. یعنی دقیقا 17 روز بعد از جنگ و یک سال هم حضور بسیجی داشتم. ممکن است یک نفر حدود 6 سال هم به جنگ رفته باشد، اما عضو سپاه بوده و به صورت ماموریتی به جنگ رفته است اما ما ماموریت نبودیم بلکه به صورت بسیجی و داوطلبانه اعزام میشدیم.
فارس: پس شماهم بسیجی بودید،درباره چگونگی مجروحیت خود توضیح دهید؟
کواکبیان: بنده در عملیات فتحالمبین به شدت از ناحیه پا و دست مجروح شدم اما چون مجروحیتم زیر 25 درصد است، بنیاد شهید چیزی به ما نمیدهد. (باخنده).
فارس: زمان جنگ عضو کدام گردان بودید؟
کواکبیان: بنده عضو یکی از گردانهای تیپ 2 قائمِ لشکر علی ابن ابیطالب بودم که فرماندهی این لشکر را شهید زینالدین به عهده داشت و آن زمان نیروهای سمنان و قم ادغام شده بودند، بنده عضو بودم تا زمانی که تیپ مستقلی در سمنان تشکیل شد و فرماندهی آن بر عهده شهید علیاکبر اخلاقی بود.
* از بیسمچی فرمانده لشکر تا جنگ روانی در دوران دفاع مقدس
فارس: در عملیات فتحالمبین مسئولیت شما چه بود؟
کواکبیان: بنده در عملیات فتحالمبین بیسیمچی و همراه فرمانده گردان بودم. اما در مقاطع دیگر و در قرارگاه خاتمالانبیا مدتی مسئولیت بخش جنگ روانی را بر عهده داشتم. مثلاً ایستگاههای رادیویی نصب شده بود و ما متنهایی را به زبان عربی میخواندیم یا از طریق بلندگوهایی که در سنگرها نصب شده بود، میگفتیم سربازان عراقی، فرزندان صدام کجا هستند؟ شما برای چه آمدهاید؟ گاهی از طریق رادیو زمانی که موشک جواب موشک بود؛ میگفتیم اهالی فلان خیابان بغداد، رد شوید که میخواهیم به شهر شما موشک بزنیم! معمولاً هم 800یا 700 متر اینطرف و آنطرف میخورد! ما اصلاً راضی نبودیم افراد غیرنظامی کشته شوند و میخواستیم با کسانی که در معرکه جنگ حضور داشتند، بجنگیم این از لحاظ معیار شرعی و خط انقلاب برای مهم بود، لذا من مدتی با بخش جنگ روانی قرارگاه خاتم همکاری میکردیم.
*رهبری گفتند مهریه شما زیاد است و نمیتوانم خطبه عقدتان را بخوانم
فارس: درباره خطبه عقد خود و اینکه چگونه مقام معظم رهبری خطبه شما را خواندند، برایمان توضیح دهید.
کواکبیان: من مسئول حزب جمهوری اسلامی سمنان و قائم مقام دبیر حزب بودم، آن زمان مقام معظم رهبری دبیرکل حزب جمهوری اسلامی و همزمان با شهادت شهید بهشتی و شهید رجایی رئیسجمهور هم بودند؛ بنابراین ما از طریق حزب جمهوری اسلامی هماهنگ کردیم و خدمت مقام معظم رهبری رسیدیم و ایشان هم خطبه عقد ما را خواندند. داستانی که باعث شد این مساله مطرح شود حرفهایی مبنی براینکه «تذکر رهبری به همسر کواکبیان»، هرکس نمیدانست فکر میکرد مثلاً همسر بنده بدحجاب بوده که رهبری تذکر دادهاند!
فارس: خب برایمان تعریف کنید.
کواکبیان:در خصوص و تسهیل ازدواج جوانان توصیهای از من خواسته بودند، من هم خاطره عقد خودم را برای آنها تعریف کردم؛ ما سال 61 برای خواندن خطبه عقدمان نزد مقام معظم رهبری رفتیم؛ خانم بنده قبلاً نامزد اخوی ما -شهید محمد کواکبیان- بود و زمانی که برادرم در جبهه شهید شد ما با ایشان وصلت کردیم. از طرف دیگر اخوی همسرم نیز به شهادت رسیده بود؛ هنگامی که ما نزد آیتالله خامنهای رفتیم ایشان فرمودند مهریه شما چقدر است، ما گفتیم 200 هزار تومان، که این رقم سال 61 زیاد بود، آقا گفتند خیلی خوب، اما زیاد است و ما خطبه عقد را نمیخوانیم. من به ایشان گفتم ما میخواستیم راه شهید را ادامه دهیم چون این رقم را اخوی گذاشته بودند؛ ایشان هم فرمودند از طرق دیگر راه شهید را ادامه دهید، خلاصه آقا خطبه عقد ما را خواندند اما در نهایت ما را مفصل نصیحت کردند که نباید مهریه سنگین باشد! وقتی من این خاطره را به خبرنگار آن نشریه گفتم آنها تیتر زدند که «تذکر رهبری به همسر کواکبیان»، حالا شما قضاوت کنید، در حالی که همه این خاطره عظمت است.
* جنجال منبر رفتن کواکبیان در محرم سال گذشته
فارس: آقای کواکبیان ماجرای منبر رفتن شما در محرم سال 91 و اعتراضاتی که در پی آن صورت گرفت به چه دلیل بود؟
کواکبیان: ما هر سال شب شام غریبان در مسجدی در ساری که محل حضور سمنانیهای مقیم ساری است، سخنرانی میکنم؛ آن سال که میخواستم سخنرانی کنم تریبون نبود و فقط یک منبر بود، آن هم نه از این منبر بزرگها، بلکه در حد صندلی یک مقدار بزرگتر بود، ما هم رفتیم آنجا نشستیم اما نمیدانم کدام شیر پاک خوردهای عکس گرفت و خصومت خود را هم نشان داد و نوشت «ولید بالای منبر»، ما را ولید هم کردند! اما من جواب ندادم، در برخی سایتها منتشر شد و امام جمعه بابل درباره این قضیه گفت «هیچ با غیرتی نبوده که او را از منبر پایین بکشد؟!» حالا هیچ ربطی هم به من نداشت، بابل و ساری درگیر بودند و آن دعوا را میخواستند سر من پیاده کنند.
فارس: حرف سیاسی زده بودید؟
کواکبیان:مشکل همین جا بود که هیچکس نگفت کواکبیان چه گفته است، همه گفتند ولید بالای منبر رفته است! حتی بعداً برخی افراد از مراجع تقلید استفتاء کردند که حکم منبر رفتن افراد شخصی چیست که پاسخ داده بودند «اشکال شرعی ندارد اما بهتر است افراد شخصی پرهیز کنند.»
فارس: آقای دکتر چند تک واژه می گویم لطفا کوتاه به آن پاسخ بدهید.
فارس: شورای شهر؟
کواکبیان:نوعی بیبرنامگی اصلاحطلبان.
فارس: انتخابات
کواکبیان: یکی از مولفههای مهم مردمسالاری.
فارس: دولت
کواکبیان: همواره یک نوع سر در مقابل حرکتهای مردمی.
فارس: ثروت
کواکبیان: پدیدهای که میتواند بسیاری از ایمانها را بلرزاند.
فارس: قدرت
کواکبیان: اگر قدرت با تقوا نباشد سر از ناکجاآباد بیرون میآورد.
فارس: اصولگرایان
کواکبیان: عناصر خوبی مثل آقای مرحوم عسکر اولادی نیز در آنها یافت میشود.
فارس: اصلاحطلبان
کواکبیان: من فکر میکنم که باید یک تعریف جدی از مجموعه اصلاحطلبان به عمل آید.
فارس: وزارت کشور
کواکبیان: در دوره آقای رحمانی فضلی فکر نمیکنم دارای حاشیه زیادی باشد.
فارس: امام خمینی (ره)
کواکبیان: همه چیز انقلاب.
فارس: مقام معظم رهبری
کواکبیان: خلف صالح حضرت امام.
فارس: مهدی هاشمی
کواکبیان: بالاخره فرزند حضرت آیتالله هاشمی رفسنجانی است و ممکن است دچار خطاهایی شده باشد.
فارس: حداد عادل
کواکبیان: ایشان نیز از جمله اصولگرایانی است که میخواهد بگوید با جبهه پایداری نیست اما در حقیقت با این جبهه هست.
فارس: سعید جلیلی
کواکبیان: آقای جلیلی نیز از جمله جانبازان انقلاب اسلامی است که ای کاش برای انتخابات ریاست جمهوری کاندیدا نمیشد.
فارس: باقری لنکرانی
کواکبیان: نقطه اتصال بین جناحهای درون جبهه پایداری.
فارس: غلامحسین الهام
کواکبیان: معتقدم که گاهی کاسه داغتر از آش میشد.
فارس: علیرضا زاکانی
کواکبیان: نمایندهای است که در آنجایی که باید خیس شود هیچگاه خودش را خیس نمیکند.
فارس: محمدباقر قالیباف.
کواکبیان: شهردار توانمند تهران.
فارس: فائزه هاشمی
کواکبیان: ایشان نیز از جمله فرزندان حضرت آیتالله هاشمی رفسنجانی هستند که فکر میکنم طرحهایی برای فعالیتهای مربوط به جامعه زنان دارد.
فارس: اکبر هاشمی رفسنجانی
کواکبیان: شناسنامه انقلاب.
فارس: آیتالله مصباح یزدی
کواکبیان: از جمله شخصیتهایی که در مورد مردمسالاری دینی نقطه نظراتش را دارای اشکال میدانیم.
فارس: آیتالله مهدوی کنی
کواکبیان: از جمله اساتید اخلاق است که بنده بسیار دوستش دارم.
فارس: موسوی خوئینیها
کواکبیان: ایشان نیز از جمله اصلاحطلبانی است که در حال حاضر در مجمع روحانیون مبارز دبیرکل است.
فارس: محمود احمدینژاد
کواکبیان: انشاءالله هیچ وقت رئیسجمهور نشود.
فارس: اسفندیار رحیم مشایی
کواکبیان: یکی از به اصطلاح مشکلاتی که در دولت دهم برای احمدینژاد پیش آمد، ضمن اینکه آقای مشایی ممکن است شخصا به عنوان یک فرد آدم خوبی باشد اما افکار عجیب و غریبی دارد.
فارس: اگر کوتاه پاسخ بدهید ممنونتان میشویم.
کواکبیان: بله وگرنه مقاله میشود (با خنده).
فارس: میرحسین موسوی
کواکبیان: آرزو میکنم هرچه زودتر از حصر آزاد شود.
فارس: مهدی کروبی
کواکبیان: برای ایشان نیز همین آرزو را دارم.
فارس: سیدمحمد خاتمی
کواکبیان: آقای خاتمی دیر تصمیم میگیرد، اگر زودتر به تصمیم برسد بهتر است.
فارس: ناطق نوری
کواکبیان: ایشان نیز از جمله شخصیتهایی هستند که نشان دادند که جاهایی که باید به نفع نظام حرف بزنند ترس و واهمه ندارند.
فارس: علی لاریجانی
کواکبیان: آقای لاریجانی نیز سیاستمدار اصولگرایی هستند که در اداره مجلس خودش را موفق نشان داده است.
فارس: صادق لاریجانی
کواکبیان: بالاخره در دستگاه قضایی وضعیت رو به سامانتر از قبل را به نمایش گذاشتند.
فارس: فاضل لاریجانی
کواکبیان: من خیلی با ایشان ارتباط نداشتهام.
فارس: علیاکبر ولایتی
کواکبیان: فکر میکنم که در مناظرهها خوب به کمک روحانی آمدهاند.
فارس: غرضی
کواکبیان: من دوستش دارم.
فارس: محسن رضایی
کواکبیان: شخصیت صاحب سبکهای اقتصادی و اصولگرایی که میتوانست بهتر از این خدمت کند.
فارس: محمدرضا عارف
کواکبیان: فداکار انتخابات 92.
فارس: حسن روحانی
کواکبیان: خداوند به ایشان توفیق دهد تا بتواند کشتی نابسامان اجرایی را به ساحل نجات برساند.
فارس: محمدرضا باهنر
کواکبیان: مردی برای همه فصول اصولگرایی.
فارس: محمد اسماعیل کوثری
کواکبیان: سردار سپاه که امیدواریم روابط بین الملل را بیشتر جدی بگیرد.
فارس: علی مطهری
کواکبیان: از دوستان خوبم.
فارس: عبدالله نوری
کواکبیان: من با ایشان کمتر برخورد دارم.
فارس: محسن کدیور
کواکبیان: فعلا که به خارج رفته است، رهایش کنید دیگر.
فارس: عطاءالله مهاجرانی
کواکبیان: مهاجرانی نیز ایضاً.
فارس: سروش
کواکبیان: دکتر سروش آدم متفکری است ولی نمیشود گفت که همه اندیشههای وی 100 درصد حقانیت داشته است.
فارس: فتنه 88
کواکبیان: معتقدم که باید در این باره تحلیل جامعی صورت گیرد. شاید نقشی که بعضی از تندروها داشتند به یک سو ختم نشود یعنی همه تندروها دستاندرکار بودند.
فارس: کارگزاران
کواکبیان: تلاش میکنند که دولت را از دست ندهند.
فارس: هولوکاست
کواکبیان: من به شدت منکر آن میشوم و معتقدم نباید علیه ما علم شود لذا با انکار احمدینژاد مخالفم.
فارس: رژیم صهیونیستی
کواکبیان: باید جهت نابودی آن اقدام و دعا کنیم.
فارس: انرژی هستهای
کواکبیان: افتخارآفرینان کشور.
فارس: مجلس ششم
کواکبیان: مجلس مدافع حقوق ملت اما افراطی و تندرو.
فارس: مجلس هشتم
کواکبیان: خیلی محافظهکار.
فارس: جبهه پایداری
کواکبیان: زائده درون اصولگرایان که باید حذفش کنیم.
فارس: مستاجر 4 ساله
کواکبیان: منظورتان نمایندگان است یا دولت؟ اگر کسی با این تفکر بیاید بهتر میتواند خدمت کند و احساس میکند که بالاخره میرود و ماندنی نیست.
فارس: خانه احزاب
کواکبیان: انشاءالله راهاندازی شود.
فارس: الهه راستگو
کواکبیان: من مخالف اخراجش از حزب بودم اما کار بسیار بدی انجام داد چون قسم خورده بود و نباید قسم میخورد.
فارس: مصطفی کواکبیان
کواکبیان: الان دارد با شما مصاحبه میکند. (با خنده)
فارس: از اینکه دعوت ما را پذیرفتید از شما تشکر میکنیم.
کواکبیان: بنده نیز به شما خسته نباشید میگویم.
گفتوگو از : امین صبحی و قاسم عزیزی