محمدرضا هاشمیان در گفتوگو با خبرنگار سینمایی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، درباره انتخاب سوژه فیلم مستند «شناسنامه» اظهار کرد: فیلم قبلیام به نام «سبز، سفید، سرخ» درباره تاریخچه پرچم ایران بود که اشارهای به هویت ملی داشت.
وی تصریح کرد: موضوع هویت برایم جذابیت دارد به همین بهانه فیلم دومم را «شناسنامه» انتخاب کردم که به عقیده من، شناسنامه، هویت شخصی و اجتماعی دارد.
هاشمیان یادآور شد: درباره موضوع شناسنامه دو سال تحقیق کردم و علاوه بر بررسی مدارک و اسنادی که در ثبتاحوال تهران، آذربایجان، بوشهر، گیلان و... بود به اسناد تاریخی در مرکز ملی اسناد ایران، کتابخانه مجلس و کتابخانه ملی مراجعه کردم.
این کارگردان بیان کرد: ساخت «شناسنامه» چهار ماه زمان برد و گروه 30 نفرهای درگیر آن بودند، این فیلم شامل صحنههای گزارشی و بازسازی است و سفرهایی نیز به استانهای گیلان، بوشهر و تبریز برای فیلمبرداری داشتهایم.
هاشمیان در پاسخ به خبرنگار ایسنا مبنی بر اینکه فکر میکنید با ساخت این فیلم چقدر به سوالهای ذهن مخاطب درباره این موضوع پاسخ دادهاید؟ بیان کرد: اساسا جامعه روی مسائل هویتی کار نکرده است. شناسنامه و پاسپورت از نظر مخاطب اعتباری ندارد مگر آنکه در موارد ضروری مورد استفاده قرار بگیرد یا مفقود شود، آن وقت تازه برایش مهم میشود و این فیلم به شکل ظاهری و ماهوی به موضوع اهمیت دادن به شناسنامه پرداخته است.
کارگردان مستند «شناسنامه» که در جشنوارهی اخیر سینما حقیقت به نمایش درآمده یادآور شد: در 100 سال گذشته، بخش عمدهای جمعیت ایران هویتی نداشتهاند و با اسامی و شغلشان شناخته میشدند یا در واقع سنگ قبر آنها بیانگر هویت آنان بوده است اما بعد از انقلاب مشروطه، مهمترین دستاورد، شناسنامه است زیرا با تصویب قانون سه جلد احوال و صدور اولین شناسنامهها حق و حقوق مردم برای دولتها تعریف میشود.
این کارگردان افزود: کسی که شناسنامه گرفته توانسته است رأی بدهد یا ثابت کند که خانوادهای دارد، ملکی را به نام خودش ثبت کند، مدرسه ثبتنام کند و... که این خود دستاورد مهمی بوده است زیرا به جز آن دولتها تعریفی از حقوق مردم نسبت به خود نداشتهاند.
هاشمیان دوباره تاکید کرد که به عقیده من مهمترین دستاورد انقلاب مشروطه شناسنامه بوده است که به شکلی احقاق حقوق مردم را به واسطه شناسنامه به رسمیت شناخته است.
او در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه پرداختن به این موضوع تا چه اندازه شما را راضی کرده است، بیان کرد: ابتدا موضوع باید برای خود محقق جذابیت داشته باشد. دغدغهای که من درباره مسائل هویتی دارم موجب شد که پژوهش خوبی به روی آن انجام دهم و اطلاعاتی را به مخاطب بدهم که پیش از این نداشته است. این فیلم از نظر پژوهش وضعیت خوبی دارد و مواردی را که در تسریع و تاثیرگذاری شناسنامه از جمله مسائل اجتماعی، سیاسی و هنری و اقتصادی داشته است را بیان میکند.
کارگردان فیلم «شناسنامه» ادامه داد: فیلمنامه و داستانهای معروفی از نویسندههای به نامی چون بهرام بیضایی و محمود دولت آبادی داریم که درباره شناسنامه نوشته شده است که خودش نشان دهنده اهمیت این موضوع است.
هاشمیان در پایان افزود: این فیلم به جشنواره فجر ارائه شده و منتظریم ببینیم که آیا از سوی هیات انتخاب برای نمایش انتخاب میشود یا نه.
گفتنی است: «شناسنامه» در هفتمین جشنواره سینما حقیقت جزو کاندید بهترین پژوهش و بهترین کارگردانی در بخش تاریخی بود و در اختتامیه این جشنواره به عنوان 5 فیلم برگزیده در آبادان انتخاب شد.
سه فیلم کوتاه «اتاق پرو»، «آن سوی دیوار»، «مرسی» از جمله آثار مستند محمدرضا هاشمیان است.