آرش فراز در گفتگو با مهر با بیان اینکه رئیس جمهور گفتمانی تحت عنوان "کار شایسته و مزد منصفانه" را در سال گذشته مطرح کرده بودند گفت: همچنین مولفه ها و چگونگی تحقق این موضوع مهم و مدل جدید در تعیین دستمزد نیروی کار نیز روشن شده بود.
دبیرکل مجمع عالی نمایندگان کارگران ایران اظهارداشت: در مولفه های 38 گانه ارائه شده موثر در تعیین مزد نیروی کار، به مواردی مانند بهره وری، میزان مهارت، نرخ تورم و امنیت شغلی به صورت جداگانه پرداخته شده است و تاثیر هر یک در تعیین دستمزد منصفانه مشخص شده است.
مدلی از تعیین مزد که به تایید رئیس جمهور رسید
فراز خاطرنشان کرد: این موضوع در راس برنامه های رئیس جمهور مطرح شده بود. کارگران و کارفرمایان نیز با توجه به ویژگی های مثبت و نوین کار شایسته از اجرایی شدن این مدل استقبال می کنند. در هر صورت دستیابی به شاخص هایی مانند امنیت شغلی، بهره وری و مهارت نیروی کار می تواند ارتقا یابد و یک جریان مستمر باشد.
وی تاکید کرد: برخی نمایندگان کارگری کشور عنوان می کنند امسال برای طرح اینگونه موضوعات فرصت کافی وجود ندارد، اما اتفاقا در همین سال نیز می توان موضوعات مربوط به کار شایسته و مزد منصفانه را مطرح و در شورای عالی کار درباره آن بحث کرد و ما امیدواریم که در دستور کار شورای عالی کار قرار بگیرد.
به گزارش مهر، در بهمن ماه سال گذشته جلسه ای در مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام برگزار شد که در آن زمان رئیس جمهور، ریاست این مرکز را بر عهده داشت. نمایندگان کارگران می گویند وی در آن مقطع از طریق نشست با نمایندگان کارگران و کارفرمایان به نوعی به دنبال طرح موضوع کاندیداتوری خود برای ریاست جمهوری نیز بوده است.
بر همین اساس در آن نشست، مباحث گوناگونی در خصوص دستمزد نیروی کار و مسائل مربوط به آن در ایران مطرح شد که در نهایت منجر به پیشنهاد تعیین مزد منصفانه و کار شایسته از سوی رئیس جمهور شد. حال کارگران می گویند با قرار گرفتن دکتر روحانی در راس قوه مجریه، آنها مدل تعریف شده رئیس جمهور را برای طرح در شورای عالی کار دنبال خواهند کرد.
38 مولفه کار شایسته و مزد منصفانه
میزان مهارت، خلاقیت و نوآفرینی نیروی کار، تولید نهایی (درجه پُرکاری یا کم کاری نیروی کار)، بهداشت محیط و میزان سختی یا آسانی کار، تعیین خطوط فقر یا سطوح حداقل معیشت، سطح عمومی قیمت ها و مزد کارکنان مشابه و متجانس در سایر بنگاه ها از جمله مولفه هایی است که در قالب کار شایسته و مزد منصفانه مطرح شده است.
در جدول زیر 38 مولفه تاثیرگذار بر تعیین دستمزد نیروی کار در ایران مطرح شده است.
جدول 38 مولفه تاثیرگذار بر تعیین مزد
| مولفه | متوسط تاثیر بر تعیین مزد منصفانه(نظرکارگران) | متوسط تاثیر بر تعیین مزد منصفانه(نظرکارفرمایان) |
| میزان مهارت | 33.75 | 31.95 |
| خلاقیت و نوآفرینینیرویکار | 32.35 | 32.25 |
| تولید نهایی (درجه پُرکاری یا کم کاری نیروی کار) | 29.20 | 31.15 |
| بهداشت محیط و میزان سختی یا آسانی کار | 30.9 | 27.35 |
| تعیین خطوط فقر یا سطوح حداقل معیشت | 28.50 | 22.95 |
| سطح عمومی قیمت ها | 24.95 | 24.80 |
| مزد کارکنان مشابه و متجانس در سایر بنگاه ها | 24 | 27.90 |
| سطح سواد (به عنوان علامتی از هوش، اطلاعات، پشتکار و توانایی ارتباط گیری) | 29.55 | 21 |
| ساعات کار و زمان انجام کار شبانه روز | 27.05 | 23.85 |
| ارشدیت و سطح مسئولیت در سلسله مراتب کاری | 26.30 | 26.70 |
| سطح عمومی رفاه و نیازهای اساسی مربوط به زمان و مکان | 25 | 19.85 |
| نهادهای رسمی، قوانین و مقررات (مانند قوانین کار، کار کودکان و بیمه بیکاری) | 20.95 | 22.15 |
| سنوات کاری نیروی کار | 24.10 | 21.60 |
| شوک های بهره وری (تطور و تکامل سازمانی، نهادی و تکنولوژیکی) | 19.65 | 19 |
| درجه تداوم و تکرار کار | 23.20 | 19.15 |
| قوانین حقوق بشر مقاوله نامه های بین المللی | 24.15 | 16.95 |
| ادوار تجاری | 15.30 | 25.50 |
| سهم صاحبان سرمایه از GNP | 16.20 | 16.65 |
| مشخصات روانشناختی مانند خودپنداری بالا، دستکم گرفتن خود، اعتماد به نفس و غیره | 24.75 | 18.80 |
| حیثیت اجتماعی کار و وجود درجاتی از استقلال شغلی | 22.50 | 19.30 |
| درجه رقابت یا انحصار در تقاضای کوتاه مدت و بلندمدت کارگر | 13.75 | 23.35 |
| تغییرات فنی در اقتصاد جهانی | 14.30 | 19.30 |
| ویژگی های کارفرما، محیط کار و اهداف بنگاه (خصوصی، دولتی، خیریه و ..) | 18.45 | 14.20 |
| نسبت سرمایه به کار در اقتصاد بسته | 15.85 | 21.40 |
| کاربر یا غیرکاربر بودن تابع تولید بنگاه ها (بنگاه به عنوان متقای نیروی کار) | 12.85 | 19.40 |
| عادات و حجیت عرف | 19.50 | 13.45 |
| نهادهای غیررسمی (هنجارها، ارزش ها، دین و فرهنگ کار) | 15.15 | 13.20 |
| انتظارات تورمی | 17.60 | 13.60 |
| عرضه و تقاضای نیروی کار(کوتاه مدت و بلندمدت) | 10.65 | 15.90 |
| مزد کارکنان غیرمتشابه در بنگاه به خاطر جمعی بودن کار | 12.75 | 13.50 |
| وجود یا عدم وجود کارگران جانشین | 9.15 | 18.10 |
| وضعیت نرخ بیکاری، وجود یا عدم وجود شغل جایگزین برای کارگر | 7.80 | 16.30 |
| هویت، شئون اجتماعی و درخواست احترام برابر | 19.85 | 11.35 |
| الگوی مصرف کالاهای کاربر (در داخل و خارج از کشور) | 11.30 | 16.65 |
| حرکت به سوی نابودی مشاغل قدیمی یا خلق مشاغل جدید، ناشی از پویایی اقتصاد | 11.90 | 14.25 |
| اندازه مزد کارکنان مشابه در سطح منطقه و جهانی (در عصر ارتباطات و اطلاعات) | 13.55 | 10.70 |
| وجود یا عدم وجود کارگران مکمل (به خاطر جمعی بودن تولید) | 9.10 | 11.25 |
| نگاه به نرخ بیکاری در آینده | 5.15 | 6.25 |
به صورت کلی کارگران و کارفرمایان در 5 مولفه مهم تاثیرگذار بر مزد شامل خلاقین و نوآوری، تورم، ارشدیت، بهره وری و سهم صاحبان سرمایه دیدگاه های بسیار نزدیکی دارند و دو گروه معتقدند موارد مطرح شده تاثیر قابل توجهی در تعیین مزد نیروی کار دارد.
نتایج مهم
همچنین از نظر کارگران و کارفرمایان نرخ بیکاری در آینده، وجود یا عدم وجود کارگر مکمل، نابودی مشاغل قدیمی، وضعیت نرخ بیکاری و الگوی مصرف کمترین میزان تاثیر را در تعیین مزد منصفانه برای نیروی کار دارند.
از نتایج مهم این تحقیق این است که حدود 71 درصد از پاسخ دهندگان معقتدند در ایران وضعیت پرداخت دستمزدها غیرمنصفانه است. از سویی، حدود 25 درصد فکر می کنند وضعیت پرداخت دستمزدها بینابین و تنها 3.2 درصد پرداخت دستمزدها را منصفانه می دانند.
کارشناسان اقتصادی و بازار کار معتقدند این نوع نگرش و مسائل موجود در بازار کار ایران، از دلایل اصلی پایین بودن میزان بهره وری نیروی کار در ایران است. به صورت کلی، دستمزد تاثیر مستقیمی بر میزان بهره وری نیروی کار دارد.