پایگاه خبری تحلیلی امروله07:47 - 1392/11/25

موفقیت محققان ایرانی در اندازه گیری فلزات سنگین سمی آب و مواد غذایی

این نانوجاذب‌ها می‌توانند در صنایع غذایی، صنعت تصفیه آب و فاضلاب، مؤسسه استاندارد و کلیه آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت که اندازه‌گیری این عناصر را در برنامه دارند، کاربرد داشته باشند.

 

با توجه به اینکه فلزات سنگین اغلب غلظت بسیار کمی در مواد غذایی دارند و از سوی دیگر بافت این نمونه‌ها نیز بسیار پیچیده است، اندازه‌گیری فلزات سنگین در این نمونه‌ها مشکل و با خطای قابل توجهی همراه است. بنابراین معمولا یک مرحله جداسازی و پیش تغلیظ قبل از اندازه‌گیری، ضروری است. یکی از روش‌های متداول برای اندازه‌گیری فلزات، طیف سنجی جذب اتمی شعله‌ای است و زمانی که هدف، اندازه‌گیری آن‌ها در مواد غذایی باشد همان مشکلات اشاره شده وجود خواهد داشت. در این راستا، در این طرح اقدام به معرفی یک مرحله پیش تغلیظ فلزات سنگین قبل از اندازه‌گیری با روش طیف سنجی جذب اتمی شعله‌ای شده است تا هم غلظت فلزات در گستره قابل اندازه‌گیری با این روش قرار گیرد و هم مزاحمت‌های بافت نمونه حذف شود.

 

دکتر لیلا حاجی آقابابائی عضو هیئت علمی گروه شیمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر ری در این باره گفت: « با توجه به اینکه اندازه‌گیری فلزات سنگین در نمونه‌های غذایی، به دلیل بافت پیچیده این نمونه‌ها، مشکل و اغلب با خطا همراه است، در این کار تصمیم به توسعه یک تکنیک پیش تغلیظ ساده، سریع و کارا به منظور اندازه‌گیری مقادیر کم یون‌های سرب، مس، کادمیم و روی در نمونه‌های آبی و غذا گرفته شد.»

 

در این کار تحقیقاتی در مرحله اول، ترکیب نانو متخلخل SBA-15 عامل دار شده با گوانیدین، تهیه و خصوصیات ساختاری آن بررسی شد. در مرحله بعد از این ترکیب جهت استخراج و پیش تغلیظ برخی از فلزات سنگین که جزو عناصر سمی و زیان آور برای محیط زیست و موجودات زنده هستند، استفاده و در نتیجه امکان اندازه‌گیری مقادیر کم این عناصر فراهم شد. در نهایت اندازه‌گیری یون‌های سرب، مس، کادمیم و روی در انواع نمونه‌های آبی و غذایی با این روش انجام شده و نتایج رضایت بخشی حاصل شد.

 

نانو حفره‌های موجود در ساختار SBA-15 باعث می‌شوند که سطح تماس جاذب با محلول زیاد شود و در نتیجه ظرفیت جذب یون‌ها بر روی این ترکیب افزایش یابد. در ضمن نظم و یکنواختی بالای این نانو حفره‌ها نیز سبب تکرار پذیری عالی فرایند استخراج می‌شود.

 

نتایج این کار تحقیقاتی به‌دست دکتر لیلا حاجی آقابابایی و همکاران در مجله Food Chemistry (جلد 141، شماره3، دسامبر 2013، صفحات1916-1922) منتشر شده است.