به گزارش خبرنگار پارلمانیخبرگزاری فارس، 20 شهریورماه سال 1373 مجلس شورای اسلامی به ریاست علی اکبر ناطق نوری قانونی را با عنوان نظارت بر مسافرتهای خارجی کارکنان دولت به تصویب رساند.
**مصوبه مجلس در دوران ریاست ناطقنوری
بر اساس این قانون برای نظارت بر امر مسافرتها و مأموریتهای غیر ثابت کارکنان دولت و کلیه دستگاههایی که به نحوی از بودجه عمومی کشور و شرکتهای دولتی استفاده میکنند، هیأتی از افراد ذیل در وزارت امور خارجه تشکیل میشود:
1 - نماینده رییس جمهور به عنوان رییس هیأت.
2 - معاون وزیر امور خارجه.
3 - معاون وزیر اطلاعات.
4 - معاون وزیر دستگاه ذیربط بدون حق رأی.
5 - دو نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به انتخاب مجلس به عنوان ناظر.
بر اساس ماده 2 این قانون صدور گذرنامه و بلیط برای مأمورین و پرداخت کلیه مخارج مسافرت منوط به مجوز از هیأت فوق است.
همچنین کلیه دستگاههای موضوع این قانون مکلفند تقاضای مأموریت و مسافرت و فهرست اسامی افراد اعم از این که سفر آنان بنا به درخواستطرف خارجی یا هزینههای میزبان باشد و یا دستگاه مربوطه، همراه با توضیحات کتبی حداقل یک ماه قبل برای هیأت ارسال کنند.
گزارش کلیه مسافرتهای فوقالذکر حداکثر ظرف یک ماه باید به اطلاع کمیسیون مربوط در مجلس شورای اسلامی برسد.
همچنین مسئولین متخلف از این قانون به حکم محاکم قضایی ملزم به پرداخت حداقل دو برابر کلیه هزینههای ناشی از مسافرتها به خزانه دولت هستند.
**ابلاغی با امضای عارف
اواخر دولت هشتم بود که محمد رضا عارف معاون اول رئیسجمهور آییننامه نظارت بر مسافرتهای خارجی دستگاههای اجرایی را ابلاغ کرد.
بر اساس این گزارش در جلسه مورخ 11 مرداد سال 1383 هیئت وزیران بنا به پیشنهاد سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آییننامهنظارت بر مسافرتهای خارجی دستگاههای اجرایی تصویب شد.
بر اساس این آئیننامه هیئت نظارت موظف است حداقل هر دو هفته یکبار با اعلام قبلی،تهیه دستور جلسه و دعوت از اعضای هیأت نظارت، نسبت به تشکیل جلسات اقدام کند.
همچنین هزینه سفر اعضای هیأتهای اعزامی به خارج از کشور از هر قوه که در آنها رییس هیأت در سطح پایینتر از وزیر باشد، از محل اعتبارات همان قوه پرداخت میشود.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور موظفند میزان واگذاری اعتبارات ارزی و ریالی موضوع سفرهای خارجی غیرثابت کارکنان دستگاههای اجرایی را به تفکیک سطوحسازمانی مربوط تنظیم و به دبیرخانه هیأت نظارت
ارائه کند.
اعزام مأموران از طریق غیررسمی و نامعلوم به هر نحو، بدون اطلاع هیأت نظارت و عدم ثبت جزئیات آن در دبیرخانه، جز در مواردی که از شمول قانون مستثنی شده است، از مصادیق تخلف محسوب میشود.
بر اساس این آئیننامه مأموریتهای کارکنان دستگاههای اجرایی به خارج از کشور باید برای انجام مذاکره و بازدید از تجهیزات، فناوریها و اقدامات و فعالیت کشورها یا دستگاههای طرف مذاکرهجهت خرید تجهیزات یا انتقال فناوری و عقد قرارداد برای انجام خدمت و یا توسعه همکاری فنی، علمی، آموزشی و تکنولوژیکی باشد.
همچنین انجام پروژههای مشترک تحقیقاتی دوجانبه یا چندجانبه، پیگیری و نظارت بر امور اجرایی مربوط به قراردادها و تفاهمنامههای اقتصادی، سیاسی، تجاری، علمی ،فرهنگی و تحقیقاتی دوجانبه یا چندجانبه، نظارت بر مراحل ساخت دستگاههای خریداری شده و تست و کنترل کیفیت و بازرسی نهایی، خرید کالاهای اساسی، نظارت بهداشتی بر واردات مواد پروتئینی، نظارت بر ذبح
شرعی و بازرسیکالاهای اساسی خریداری شده نظیر گندم، برنج و روغن، پیگیری امور مربوط به زائران حج و عتبات عالیات، همراهی مقامات عالی کشور جهت انجام امور محول شده، شرکت در مناقصههای بینالمللی و انجام پروژهها و طرحها در خارج از کشور، برگزاری اجلاس کمیسیونهای مشترک دو کشور، شرکت در همایشها، سمینارها و کنفرانسها، کارگاهها، اجلاسها، گروههای کاری و کارگروههای راهبردیدورههای آموزشی
ذ ـ برپایی و شرکت در نمایشگاههای تخصصی و بینالمللی و یا بازدید از نمایشگاههای مربوط، اعزام گروههای خبری و مطبوعاتی جهت انعکاس اخبار، شرکت در بازارهای فیلم به منظور خرید و بازبینی فیلم و جشنوارههای هنری بینالمللی، انجام تغییر و تحول، رسیدگی به حسابها و حسابرسی قراردادهای منعقد شده و
دفاتر و واحدهای خارج از کشور، برگزاری گروههای پارلمانی دوستی دوجانبه و گروههای بینالمجالس در این رابطه، برگزاری دورههای آموزشی زبان و ادبیات فارسی و سایر دورههای آموزشی در مراکز
علمی کشورها، شرکت در جلسات مجامع عمومی، هیأت مدیره و کارگروههای مربوط و مواردی که دستگاههای اجرایی در آنها عضویت دارند، انجام مأموریتهای موقت در دفاتر، مراکز کنسولی و نمایندگیهای خارج از کشور، ارائه مقاله و ایراد سخنرانی در کنفرانسهای منطقهای و بینالمللی، شرکت در جلسات و کارگروههای مربوط به پیمانها و سازمانهای همکاریهای منطقهای، نظارت بر اجرای قراردادهای خرید یا صادراتی، بررسی ایستگاههای کاری و پیگیری امور مربوط به خطوط تولیدی صنعتی در خارج از کشور، انجام مأموریتهای محرمانه و دارای طبقهبندی خاص و ویژه، شرکت تیمهای ورزشی دانشآموزی، دانشجویی، کارگری و مسابقات المپیادها، انجام امور مربوط به تحصیل دانشجویان، جذب دانشجویان خارجی و غیره، شرکت در جلسات مربوط به دعاوی حقوقی بینالمللی و تنظیم لوایح و پیگیریهای
مربوط، همکاری با پلیس بینالملل و استرداد مجرمان، پیگیری امور مربوط به اجلاسهای هوایی، خرید و اورهال و رفع نقایص
هواپیماوبازرسی و حسابرسی دفاتر هواپیمایی، شرکت در اجلاسها، مجامع بینالمللی یا منطقهای و نشستهای سازمانهای تخصصی بینالمللی به عنواننمایندگان دولت جمهوری اسلامی ایران یا دستگاه متبوع، شرکت در دورههای آموزشی کوتاه مدت یا بلند مدت و فرصتهای مطالعاتی اعضای هیأت علمی، مطالعه و بازاریابی جهت فروش کالاها، خدمات، تولیدات داخلی و توسعه صادرات، اجرای قراردادهای آموزشی حاصل از خرید دستگاه و یا همکاریهای دانشگاهی و تحقیقاتی دیگر مواردی است که برای موضوع مأموریتهای خارج از کشور دستگاههای اجرایی ذکر شده است.
بر اساس این آئیننامه سیاست اصلی دولت کاهش میزان مأموریتها و محدود کردن آنها در حد ضرورتها است.
همچنین انجام هرگونه سفر به خارج از کشور توسط کارکنان دولت با هر نوع گذرنامه از محل بودجه عمومی و شرکتهای دولتی با توجه به شرایط حاکم بر دستگاه ذیربط، بدون رعایت فرآیند پیشبینی شده در این تصویبنامه و اخذ مجوز هیأت نظارت، ممنوع است.
همچنین مسافرت وزیران و معاونان آنها، نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مقامات قضایی به خارج از کشور به عنوان میهمانان شرکتهای خصوصی مجاز نیست.
بر اساس این آئیننامه به منظور حفظ شأن جمهوری اسلامی ایران و رعایت همترازی سطوح و ردههای مقامات و مسؤولان نظام، شرکت نمایندگان مجلس شورای اسلامی در سفرهای رسمی هیأتهای اعزامی به خارج از کشور که در آنها ریاست هیأت در سطح پایینتر از وزیر است، مجاز نیست.
همچنین درصورتی که در مسافرتهای دولتی مربوط به هر یک از سه قوه، نمایندگانی از سایر قوا قصد شرکتداشته باشند، لازم است قبلاً موافقت کتبی رییس دستگاه ذیربط یا معاون مجاز از طرف وی اخذ شود و دستگاهاجرایی ذیربط موظف است مراتب را جهت درج در سوابق، به دبیرخانه هیأت نظارت اعلام کند.
کلیه دستگاههای اجرایی موظف به رعایت تعداد نفر ـ روز مأموریت خارج از کشور سالانه حداکثر معادل عملکرد سال قبل هستند.
همچنین وزارت امور خارجه موظف است به نحو مناسب و شایسته درخصوص اطلاعرسانی، ارائه تسهیلات و ارشاد به دستگاههای اجرایی، حسب مورد و در چارچوب اساسنامه خود اقدام کند و کلیه دستگاههای اجرایی نیز قبل از اعزام به خارج از کشور نسبت به توجیه و آموزش کارکنان در چارچوب دستورالعملها، ضوابط و استانداردهای مربوط به سفرهای رسمی و غیررسمی و سایر رویههای مورد نظر ابلاغی ازسوی وزارت امورخارجه اقدام خواهند کرد.
همچنین دستگاههای اجرایی موظفند قبل از انجام سفرهای رسمی، برنامه دقیق و زمانبندی شده جلسات ،بازدیدها، سطح مذاکرات و مذاکرهکنندگان را جهت اطلاعرسانی به نمایندگیهای ایران در کشور مقصد به وزارتامور خارجه اعلام کند.
**امیدها برای شفاف سازی فعالیت هیئت در دوره جدید
در هر صورت سفرهای خارجی مسئولان از مواردی است که همواره پیگیری آن برای افکار عمومی جالب توجه است.
بر همین اساس به نظر میرسد که باید اطلاعرسانی بیشتری در رابطه با عملکرد هیات نظارت بر سفرهای خارجی مسئولان ارائه شود.
نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی 11 مرداد سال 1391 دو نفر را به عنوان ناظر جهت عضویت در هیئت نظارت بر مسافرتهای خارجی کارکنان دولت انتخاب کردند و مرحوم سیدجلال یحییزاده با 112 رأی و غلاممحمد زارعی با 104 رأی از مجموع 241 رأی مأخوذه به عنوان ناظران مجلس جهت نظارت بر مسافرتهای خارجی کارکنان دولت انتخاب شدند.
در حال حاضر تقریبا یکسال از حضور دو نماینده ناظر مجلس در هیئت مذکور گذشته ولی تا کنون خبر خاصی از این هیئت ارائه نشده و یا حداقل به اطلاع عموم نرسیده است.
البته یکی از نمایندگان ناظر در این هیئت از دنیا رفته است.
در هر صورت قرار است در سال دوم از فعالیت مجلس نهم یکبار دیگر ناظران مجلس در هیات نظارت بر سفرهای خارجی کارکنان دولت انتخاب شوند و قرار است این موضوع در جلسات این هفته کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس مورد بررسی قرار گیرد.
در هر حال امید آن میرود که در دوره جدید فعالیت هیئت نظارت بر سفرهای خارجی کارکنان دولت که با شروع به کار دولت جدید هم متقارن شده شاهد اطلاعرسانی دقیقتری در مورد فعالیتها و روند کار این هیئت باشیم و اطلاعات دقیقی در این رابطه به اطلاع افکار عمومی برسد.
گزارش از مقداد ذکیزاده