«محمد اولیایی»، کارشناس مسائل خاورمیانه در مصاحبهای باخبرگزاری فارسدر خصوص سخنان اخیر رئیسجمهوری آمریکا در مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصریح کرد: اوباما تصمیم دارد که اصلیترین مسئله ایالات متحده در سیاست خارجی که همان پرداختن به موضوع ایران است را تا قبل از به پایان رسیدن دوران ریاست جمهوری خود به گونهای حل و فصل نماید، چرا که هیچکدام از روسای جمهور قبلی آمریکا نتوانستند به گونهای موثر به این موضوع بپردازند.
وی افزود: در واقع حل مسئله ایران میتواند درخشانترین نقطه در کارنامه ریاست جمهوری اوباما باشد لذا به نظر، اوباما مصمم است که در شرایط و مناسبات دو کشور تغییراتی را ایجاد نماید لذا مشاهده میشود که اوباما در سخنرنی خود در سازمان ملل بیش از هر کشور دیگری، پیرامون ایران سخن میگوید. سخنرانی اوباما در سازمان ملل اگرچه دارای تفاوتهای اساسی با رویکردهای قبلی ایالات متحده در قبال ایران نبود اما حاوی نکات تازهای بود که نشان از درک صحیحتر طرف آمریکایی از شرایط و خواستههای ایران داشت.
به باور اولیایی، تاکید بر حق جمهوری اسلامی ایران در استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای و اذعان به اینکه ایالات متحده به دنبال تغییر نظام سیاسی در ایران نیست نشان از این دارد که مقامات کاخ سفید دریافتهاند که اولا با بومیسازی مراحل غنیسازی و کامل شدن چرخه سوخت هستهای، ایران وارد مسیری بدون بازگشت شده است، به همین علت ایالات متحده چارهای جز پذیرش ایران هستهای ندارد و دوم اینکه تلاشهای چندین ساله برای تغییر نظام سیاسی در ایران عملا با شکست مواجه شده و اوباما دریافته است که میباید نظام اسلامی کنونی در ایران را مفروض قرار داده و به تعامل با آن بپردازد.
درک منطقیتر از شرایط ایران و سخنان رییسجمهور جدید ایران و نامهنگاریهای میان دو طرف سبب شد که اوباما تلاش نماید تا با ارسال سیگنالهای مثبت در روند مذاکرات هستهای تغییراتی ایجاد نموده و آن را از بنبست کنونی خارج کند. اما در این میان نکتهای که حائز اهمیت بوده و آینده مذاکرات را تا حدودی غبار آلود مینمایاند عدم اطمینان طرفین به به یکدیگر است که همین امر سبب گشته که هر کدام در انتظار برداشتن گامهای عملی از جانب طرف مقابل باشند و هیچکدام به دیگری برای برداشتن گام اول اعتماد نکنند.
این کارشناس مسائل سیاسی و بینالمللی در خصوص نقش مخرب گروههای فشار در آمریکا خاطرنشان کرد: آقای روحانی به نقش گروههای منفعتطلب و تاثیر آنها بر سیاستهای واشنگتن اشارهای داشتند. به هیچ عنوان نمیتوان انتظار داشت که لابی قدرتمند صهیونیستها در آمریکا پیرامون مسائل مطرح شده میان ایران و ایالات متحده بیتفاوت باشد. آنها تمام تلاش خود را به کار خواهند بست که منافع رژیم صهیونیستی در این باب را به طور کامل تضمین نمایند. اوباما نیز در سخنرانی خود اعلام نمود که به طور کامل به تامین امنیت اسرائیل وفادار و متعهد خواهد بود. این امر نشاندهنده این است که اوباما هر گونه تصمیمی در زمینه توافق با ایران را با جلب نظر صهیونیستهای داخل و خارج به انجام خواهد رسانید که این امر را میتوان نقطه مبهم و تاریک آینده مذاکرات میان ایران و آمریکا دانست. از طرف دیگر کشورهای عربی خلیج فارس نیز تلاش خواهند نمود که با استفاده از دلارهای نفتی خود اقداماتی را در جهت ایجاد موانعی بر سر راه توافقات احتمالی ایران و آمریکا ایجاد نمایند. به طورکلی منافع شیوخ عرب و رژیم صهیونیستی در باب تقابل و تضعیف ایران با یکدیگر هماهنگیهای اساسی دارد به همین سبب این دو گروه از هیچ تلاشی برای مهار و تضعیف ایران فروگذار نخواهند کرد.
آقای اولیایی افزود: اوباما در سخنان خود عنوان نمود که نمیتوان انتظار داشت روابط خصمانه ایجاد شده میان طرفین طی سالیان متمادی در مدت زمان کوتاهی حل و فصل گردد. از همین جهت به نظر میرسد که مطرح نمودن ایجاد چارچوبی برای حل اختلافات میان ایالات متحده و ایران از طرف دکتر روحانی میتواند در طول زمان چارهساز حل مسائل میان دو طرف باشد.
بهبود روابط طرفین بیش از هرچیز به زمان و چارچوبی مشخص و معین نیاز دارد که در آن بر منافع متقابل تاکید ورزیده شود. به هر میزان که طرفین به درک صحیحتری نسبت به واقعیات پیرامون یکدیگر نائل آیند، دستیابی به توافق آسانتر خواهد بود.