به گزارش خبرنگار سرویس حج و زیارت خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، عربستان که سهم حج امسال را 20 درصد کاهش داد، سازمان حج هم تصمیم گرفت تعداد نیروهای خدماتی را کمتر کند تا سهم بیشتری به زائران برسد. آمار دادهاند که به اندازهی یکهزار نفر از این سهم کم شد، پزشکان و معینهها از کاروانها حذف شدند، خبرنگاران هم جزو حذفیات حج امسال بودند. این روند کاملا برخلاف سالهای گذشته بود. هرچند روند حذف کردن خبرنگاران و روزنامهنگاران تقریبا از یکی دو سال پیش آغاز شده بود، مثلا سال پیش در کنار عوامل صداوسیما فقط دو خبرنگار از کل خبرگزاریها و روزنامهها حضور داشتند که امسال همانها هم به بهانهی کاهش سهمیه و تعلق گرفتن سهمیههای بیشتر به زائران حذف شدند.
البته امسال عوامل صداوسیما در حج حضور داشتند، ولی تعداد آنها کم شده بود و همین موضوع، اعتراض آنها را هم درپی داشت. گروه صداوسیما همیشه بزرگترین گروه رسانهیی در حج بوده است. به هر حال، اخبار حج امسال با توجه به حذفیاتی که اتفاق افتاد، بیشتر از گذشته مربوط به بخش تصویری میشد و حتی در بسیاری از موارد، تصاویر آرشیوی سالهای پیش نیز در میان آنها دیده میشد.
بهنظر میرسد، کمرنگ شدن اخبار حج در رسانهها، حال و هوای حج امسال را تغییر داد و اطلاعاتی که باید در اختیار حجگزاران و خانوادههای آنها قرار میگرفت، تحت تأثیر این موضوع بود؛ اطلاعاتی دربارهی کمبودها، کاستیها، ضرورتها، تأخیرها، جابهجاییها و ... بررسی آماری در رسانهها نیز نشان میدهد که تعداد اخبار حج 92 اصلا قابل مقایسه با سالهای قبل و حتی سال گذشته نیست که فقط دو خبرنگار به نمایندگی از کل رسانهها به حج رفتند. البته در این میان، سازمان حج و زیارت و بعثهی مقام معظم رهبری در پایگاههای اطلاعرسانی خود به پوشش اخبار مربوط به این سازمان، اقدامات مقامات آن و همچنین حج پرداختند؛ اما قطعا حضور خبرنگار از رسانههای مستقل، به پوشش همهی جوانب حج و نه فقط اخبار مربوط به یک سازمان و دیدارها و همایشهای مقامات آنها منجر میشود و یقینا زائران را به منویات و اهداف مقام معظم رهبری و همچنین مسوولان حج ایران، در راستای بهبود و ارتقای فرهنگ حج و اثرگذاری پایدار آن نزدیکتر میکند.
سازمان حج و زیارت در طول سالهای گذشته، بارها دربارهی لزوم اصلاح برخی رفتارهای زائران و در پیش گرفتن رفتارهایی در شأن آنها، توجه به قوانین گاه سختگیرانهی عربستان، موانع و محدودیتها، اقدامات تبلیغاتی و جوسازیهای وهابیون، کنترل وضعیت خرید سوغات ایرانیها، توصیه و تأکید کرده است و در چنین شرایطی، حضور رسانهها در کنار مسوولان این سازمان قطعا دستیابی به این اهداف را ممکنتر میکند.
بعثهی مقام معظم رهبری و سازمان حج و زیارت که در طول سالهای گذشته، مسوولیت اعزام خبرنگاران را به حج برعهده داشتند، بارها دربارهی لزوم ایجاد تشکل خبرنگاران حج، راهاندازی اتاق فکر و استفاده از تجربیات عکاسان و خبرنگارانی که به حج رفتهاند، سخن گفتهاند تا نظام اطلاعرسانی حج، پایدار و ساماندهی شود؛ اما نهتنها هیچیک از این اقدامات رخ نداده، بلکه حضور خبرنگاران، سال به سال کمرنگتر شده تا امسال که خبرنگاران رسانههای مکتوب کاملا حذف شدند.
اگر مسوولان مدعی هستند در طول سالهای گذشته حضور خبرنگارانی که به حج آمدند، چندان موثر نبوده و دست به حذف آنها زدهاند، پس چرا هر سال، بودجهای برای نشریهی داخلی «زائر» که در موسم حج برای زائران منتشر میشود، صرف میکنند یا گروهی از عوامل صداوسیما را به حج اعزام میکنند که دست آخر، گاه از زیر دستشان تصاویر و گفتوگوهای آرشیوی رد شود و برنامههای آن هم تا حدودی مشابه سالهای قبل باشد؟! اگر مسوولان حج دغدغهی فرهنگسازی و اثرگذاری پایدار دارند، آیا بهجز رسانهها که نقش و اثر آنها در دنیا به اثبات نیاز ندارد، میتوانند بازوی کمکی دیگری داشته باشند؟