توضیحات صالحی درباره ثبت مجموعه نقشه های دوره قاجار به عنوان میراث جهانی

علی‌اکبر صالحی وزیر امور خارجه کشورمان در گفت‌وگو با خبرنگار سیاست خارجیخبرگزاری فارسدر خصوص ثبت مجموعه برگزیده نقشه‌های دوره قاجار موجود در آرشیو وزارت خارجه به عنوان یکی از 300 اثر جهانی معرفی شده یونسکو (سازمان علمی، آموزشی و پژوهشی ملل متحد) گفت:‌ این مجموعه نقشه‌های دست‌ نگار و چاپ سنگی مهمی از عهد قاجاریه و متعلق به سال‌های 1193 تا 1344 هجری قمری (1779- 1925)میلادی است که با توجه به موقعیت جغرافیایی فلات ایران، به عنوان بخشی از جاده تاریخی ابریشم و نیز نقطه اتصال کریدور شمال - جنوب برای ثبت در برنامه حافظه جهانی یونسکو از سوی مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی وزارت خارجه به یونسکو پیشنهاد شده بود.

وی یادآور شد: این آرشیو در وزارت امور خارجه منبع مهمی برای مطالعات محیط جغرافیای فرهنگی، تاریخی، طبیعی و انسانی مناطق مختلف آسیای مرکزی، قفقاز، شبه قاره هند، آناتولی و مناطق شرقی خاورمیانه است.

رئیس دستگاه دیپلماسی در تشریح مشخصه‌های این نقشه‌ها منحصر به فرد بودن را یکی از مهمترین شاخص‌های این مجموعه عنوان کرد و ویژگی دیگر را کاربردی بودن این مجموعه در مطالعات بین رشته‌ای برشمرد و افزود: این مجموعه، اطلاعات مستند جغرافیای تاریخی، اجتماعی، انسانی و طبیعی فراوانی را در بردارد و منبع مهمی برای مطالعه تغییرات زیست محیطی، تنوع فرهنگی و اجتماعی، بوم‌شناسی، توسعه شهری و روستایی، توسعه و پیشرفت و ایجاد مؤسسات تمدنی جدید در بخش‌هایی از آسیای مرکزی، قفقاز، شبه قاره هند، آناتولی و مناطق شرقی خاورمیانه به شمار می‌رود.

صالحی یکی دیگر از وجوه اهمیت جهانی این مجموعه را وجود نقشه‌هایی دانست که بر میراث اقوام و ادیان دلالت دارند و خاطرنشان کرد: کمیت قابل ملاحظه دیگر این مجموعه، اختصاص بخش عمده‌ای از مجموعه‌ به منابع آبی، رودها و حوضه‌های آبریز است.

وی اضافه کرد: از آنجا که این مجموعه به معرفی نقشه‌‌هایی دربردارنده اطلاعات خطوط مواصلاتی و ارتباطی و تأسیسات مرتبط پرداخته، در فرآیند بازسازی حافظه جهانی برای افزایش سطح و دامنه همکاری‌های بین‌المللی، حائز اهمیت تلقی می‌شود.

صالحی خاطرنشان کرد: یک وجه مهم دیگر این مجموعه سبک و اسلوب تهیه این نقشه‌ها برای معرفی «سبک ایرانی» کارتوگرافی و دیرینگی است.

وزیر خارجه در پاسخ به این سؤال که وقتی ما با اطلاق سیاست‌های فرهنگی غلط و گاه مغرضانه از سوی همسایگانی روبرو می‌شویم که تلاش دارند اعلام و مستندات تاریخی با جغرافیایی را دگرگون جلوه دهند یا تاریخ را به قرائتی یکجانبه روایت کنند، اهتمام به مشارکت به برنامه‌هایی از این قبیل چه تاثیری را در حفظ حقایق تاریخی و جغرافیایی خواهد گذاشت و اینکه وزارت خارجه در زمینه تکمیل غنای این مجموعه چه اقداماتی را انجام می‌دهد؟ عنوان کرد: از دو سده قبل با همه مشکلات و بلایای طبیعی و غیر طبیعی، تهاجمات و تهدیدات، نیاکان ما و مسئولان وقت دستگاه سیاست خارجی کوشیدند مجموعه نقشه‌های مرزی و حاکمیتی متعددی را برای ما تولید کنند. ما وظیفه داریم در قالب مستندسازی‌ها و مجموعه‌سازی‌ها نزد سازمان‌های بین‌المللی معتبر و دارای اعتبار حقوقی، اسباب تحکیم نقش تاریخی و جغرافیایی خود را تسجیل کنیم.

صالحی اضافه کرد:‌مسئولیت دیگر ما این است که با بهره‌گیری از ابتکارات و فرصت‌ها، دیگر اعضای جامعه جهانی را نیز متقاعد کنیم به حقوق تاریخی و جغرافیایی ما معترف باشند. این وظیفه ما به عنوان دستگاه دیپلماسی است. البته در این مسیر نیز ما تنها نیستیم و مجموعه‌ای از سازمان‌ها و نهادها باید در کنار ما قرار گیرند تا نتیجه مطلوب عاید شود.

وی گفت:‌در خصوص همین بحث هفته‌ها جلسات کارشناسی با حضور دانشگاهیان و مقامات مسئول چون کتابخانه ملی یا کمیسیون ملی یونسکو و حتی فرهیختگان علمی کشور برگزار شد تا این نتیجه به دست آمد.