به گزارش خبرنگار فرهنگیخبرگزاری تسنیم، امروز بیستمین روز ماه ضیافت الهی، ودرآستانه سالروز شهادت حضرت امیرالمؤمنین علی(ع)وشب قدر واقع شده است؛ شبیکهمطابق روایات قلب ماه رمضان است: «قَلبُ شَهرِ رَمَضانَ لَیلَةُ القَدرِ»(بحارالأنوار، ج 58، ص 376). ماه رمضان امسالباهمه شوروحلاوت روحانیاش برای تهرانیها غمیدردل نهفته داردوآن خلأ بزمهای معرفتواخلاق استاد مبرز اخلاقوعرفان آیتالله آقامجتبی تهرانی است.درآستانه ماه مبارک رمضان، متن سلسله جلسات این استاد فقید اخلاقدرماه رمضان سال 90باموضوع دعا منتشر میشود. جلسه بیستم (30 مردادماه 1390):
مروری بر مباحث گذشته
ماه مبارک رمضان ماه تلاوت کلام الهی است کهازمصدر وحی نازل شده استوماه رازونیاز عبدباربّش استکهخواستههاوحاجاتشرااظهار میکند؛ لذا ماه مبارک رمضان، ماه تلاوت قرآنوماه دعا است. بحث ما راجع به مضامین ادعیهای بودکهانسان نسبت به خود یا دیگران میکند. دعای فرد ممکن استدرقالب دعاهای مأثوره باشدویا اینکه خودش آنراقالبریزی کند.
از خصوصیّات شب قدر کهدرروایات بیان شده، این استکهتمام حجابها برداشته میشودوهیچ حجابیازناحیه ربّ نسبت به عبدش وجود نداردواین تعبیردرروایت بیان شده بود: «تُفَتَّحُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ». شب نوزدهم، شب اندازهگیریوبررسی امور سال آینده است؛ شب بیستویکم، شب ثبتوضبط امور انسانها استوشب بیستوسوم نیز بر طبق روایات، شب امضاء ولیاللهالاعظم است.درشب قدر درخواست ماازپروردگارمان دو چیز است؛ یکی ترمیم نسبت به گذشتهودیگری ترسیم امور آینده.
ستاریت مطلقوستاریت ناشیازغفاریّت
همه مادرسال گذشته گناههاوخطاهایی مرتکب شدهایم؛ حالا اگر انسان بخواهد بهترین ترمیم شامل حالش شود، تنها راهش پناه بردن به غفاریّت خداوند است. خداوند، هم مقام ستاریّت داردوهم مقام غفاریّت. مقام غفاریّت خداوند علّت پدید آمدن ستاریّت خاصّ خداوند است.درستاریّت مطلق خداوند گفته میشودکهخدا ستّارالعیوب است ودربرابر گناهان، مارارسواومفتضح نمیکند. این نوع ستاریّت متفاوتباستاریّت ناشیازغفاریّت خداوند است.
برطرف کردن تبعات گناه
غفاریّت خداوند سه گونه ستاریّترابه دنبال دارد؛ اوّل آنکه وقتی خداوند مارامیآمرزد، نمیگذارد تبعات گناه دامنگیر ما شود. تبعات گناه ما همان جهنموعقوبت الهی است.دراین قسمازستاریّت خاصّ الهی، خداوند نمیگذارد تبعات معصیت دامنگیر فرد عاصیوگناهکار شدهوپسازمرگ معذّب شود.
انسای معصیتازشاهدان
اگر کسی مرتکب گناهوخطا شود، تمام موجوداتی کهدرربطبااو بودهاند، چه فرشتگان رقیبوعتیدوچه زمینوزمانوحتّی اعضاوجوارح ویازگناه او مطلع میشوند؛ لذادرقرآن آمده است: «یَوْمَ تَشْهَدُ عَلَیْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَیْدیهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما کانُوا یَعْمَلُونَ». روز قیامت دستوپاوزبان ایشان، علیه آنها به کارهاییکهکردهاند گواهی میدهند؛ زیراازاعمال او مطلع هستند. قسم دومازستاریّت ناشیازغفاریّت آن استکهخداوند به موجوداتی کهازاین معصیت آگاه هستند، میفرماید دیگر علیه او گواهی ندهید.
امحای گناهان
ولی ما امشبازخدا چیز دیگری میخواهیموآن اینکه نه تنها این گناهان به ما زیان نرساندواین شاهدان علیه ما شهادت ندهند، بلکهازخدا میخواهیمکهاین معصیتهاراامحاء کند. سخن امشب ماباخدا این است؛ خدایا! امشب مرا پاک کنواین پلیدیها راازوجود من دور سازومرا تطهیر کن! این، نوع سومازستاریّت ناشیازغفاریّت استکهنوع کاملواتمّ آن است.
در صحیحه معاویه بنعمار، امام صادق(صلواتاللهعلیه) میفرمایند: «إِذَا تَابَ الْعَبْدُ الْمُؤْمِنُ تَوْبَةً نَصُوحاً أَحَبَّهُ اللَّهُ فَسَتَرَ عَلَیْهِ فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ»؛ هنگامیکهبنده مؤمن خالصانه توبه کرد، اوّلین اثرش این استکهمورد محبّت خدا قرار میگیردوخداوند ستاریّت خود رادردنیاوآخرت شامل حال او میکند. «قُلْتُ وَ کَیْفَ یَسْتُرُ عَلَیْهِ»؛ عرض کردم چگونه؟ «قَالَ یُنْسِی مَلَکَیْهِ مَا کَتَبَا عَلَیْهِ مِنَ الذُّنُوبِ وَ أَوْحَى إِلَى جَوَارِحِهِ اکْتُمِی عَلَیْهِ ذُنُوبَهُ وَ أَوْحَى إِلَى بِقَاعِ الْأَرْضِ اکْتُمِی عَلَیْهِ مَا کَانَ یَعْمَلُ عَلَیْکِ مِنَ الذُّنُوبِ»؛ حضرت فرمود خداوند ابتدا خطاب به رقیبوعتید میکندکهعیوب اورافراموش کنید! سپس به اعضاوجوارح میگوید شما هم فراموش کنید! پسازآن به زمین نیز میگوید آنچهکهبر روی تو معصیت کردرافراموش کن! «فَیَلْقَى اللَّهَ حِینَ یَلْقَاهُ وَ لَیْسَ شَیْءٌ یَشْهَدُ عَلَیْهِ بِشَیْءٍ مِنَ الذُّنُوبِ». چنین بندهای روز قیامت وقتی خداراملاقات میکند، هیچ موجودی علیه او شهادت نمیدهد!
استغفار؛ پناه بردن به مقام غفّاریت خداوند
وقتی میگویی «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّی وَ أَتُوبُ إِلَیْه»واستغفار میکنی، به مقام غفاریّت خداوند پناه میبری. ما امشبازخدا بهترین ترمیمراطلب میکنیم؛ یعنی میگوییم خدایا، این معاصی راازمن جدا کنومرا تطهیروپاک کن! به شاهدان معصیت من نیز بگو یادتان برودکهاین بنده چه کار کرده است! هیچکس نتوانسته این مقامات الهیّهراادراک کندکه«غافرالذنب»و«رحمهللعالمین» بودنِ خداوند به چه معنا است. نه مقام رحمت اوراکسی درک کرده استونه مقام مغفرت او را. حتّی نیازی نیستکهبگوییم «أَسْتَغْفِرُ اللَّه»؛ همینکه خدا ببیند مادردلمان پشیمانوخجالتزده هستیم، رحمتوغفران خودراشامل حال ما میکند.
خداوند نمیخواهد کسیرارسوا کند
حضرت موسی(علیهالسلام)درراه طور سینا بود.دربین راه کسی شروع کرد پیش او التماس کردنوگفت من گناه بدی کردهام؛ازخدا بخواه کهازمن بگذرد. سپس گناهیکهمرتکب شده بودرابه حضرت موسی گفت. حضرت موسی به خداوند گفت این بندهازتو پوزش میطلبد؛ اورامشمول رحمتومغفرتت قرار بده! خطاب رسیدکهمن اورابخشیدم؛ ولی به او بگوکهمنازتو یک گلایه دارم! چرا این مطلبرابه تو گفتکهتو مطلع شویوهر وقت توراببیند،ازتو خجالت بکشد؟! من نمیخواهم بنده منازکسی خجالت بکشد.
از گناه پشیمان شو، خدا تورامیبخشد!
در وسائلالشیعه ابان بنتغلبازامام صادق(علیهالسلام) نقل میکند: «سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ یَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ أَذْنَبَ ذَنْباً فَنَدِمَ عَلَیْهِ إِلَّا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ قَبْلَ أَنْ یَسْتَغْفِرَ». هیچ بندهای نیستکهگناهی کرده باشدوبعد پشیمان شده باشد، مگر اینکه خدا اوراقبلازآنکه بگوید «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّی وَ أَتُوبُ إِلَیْه»، میآمرزد. ما پروردگارمانرانشناختهایم!
فرشتگان مقرّب برای مؤمنان استغفار میکنند
از نظر ظاهر هم اینگونه استکهخداوند فرشتگان مقرّب خودرامیگماردکهبرای ما استغفار کنند.درآن آیه شریفه میفرماید: «الَّذینَ یَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ یُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ یُؤْمِنُونَ بِهِ وَ یَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذینَ آمَنُوا رَبَّنا وَسِعْتَ کُلَّ شَیْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً فَاغْفِرْ لِلَّذینَ تابُوا وَ اتَّبَعُوا سَبیلَکَ وَ قِهِمْ عَذابَ الْجَحیمِ». فرشتگان مقرّب خدا برای مؤمنین استغفار میکنندوبه خدا میگویند خدایا، رحمت تو همه چیز رادربر گرفته است؛ پس کسانیکهتوبه کرده وازراه تو تبعیّت کردندرابیامرز!
خودت رادرمعرض مغفرت الهی قرار بده!
مطلبی کهدراینجا مطرح میشود، این است که آیا انتخاب بندگانیکهمورد مغفرتورحمت خداوند قرار میگیرند،ازطرف خداوند است یا بندگان؟ آیا خداوند برای مغفرت،ازبین بندگان گلچینوانتخاب میکند؟ اگر انتخابباخدا باشد، من نمیدانمکهخداوند چه کسیراانتخاب کردهوآیا من هم جزء انتخابشدگان هستم یا خیر؛ امّا اگر انتخابباعبد باشد، من خودم میفهمم. زیرا میزانرابه دست خودم داده است.
در باب مسأله مغفرتورحمت اینطور استکهاگر عبد خودش رادرمعرض رحمتومغفرت قرار بدهد، رحمتومغفرت شامل حالش میشود. پس خودت رادرمعرض قرار بده!درمعرض قرار دادن احتیاج به مبرِز هم ندارد؛ زیرا این امر، درونی است. خدا درون دل منوتوراامشب میبیند. اگر دیدکهواقعاً شرمنده هستیمونسبت به گذشتهمان واقعاً پشیمانیم، مأمورینشرامیگماردوآنها شروع میکنند به طلب مغفرت کردن برای ما.
ملائکه، مأمور استغفار برای مؤمنیندرشب قدر
اِبنعباس روایتی راازپیغمبر اکرم(صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم) پیرامون لیالی قدر نقل میکند. «إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى یَأْمُرُ الْمَلَائِکَةَ فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ یَعْنِی لَیْلَةَ الْقَدْرِ أَنْ یَهْبِطُوا مَعَ جَبْرَئِیلَ وَ مِیکَائِیلَ مِنْ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى إِلَى الْأَرْضِ فِی أَرْبَعَةِ مَوَاطِنَ»؛ خداونددرشب قدر به فرشتهها امر میکند کهازسدرةالمنتهی به سوی چهار مکاندرزمین فرود بیایند؛ «عَلَى سَطْحِ الْکَعْبَةِ وَ عَلَى قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ وَ فِی بَیْتِ الْمَقْدِسِ وَ طُورِ سَیْنَاءَ»؛ بر روی کعبه، بر قبر پیغمبر اکرم،دربیتالمقدس ودرطور سینا. «ثُمَّ یَقُولُ جَبْرَئِیلُ تَفَرَّقُوا فَیَتَفَرَّقُونَ فَلَا یَبْقَى دَارٌ وَ لَا حُجْرَةٌ فِیهَا مُؤْمِنٌ أَوْ مُؤْمِنَةٌ إِلَّا وَ تَأْتِیهِ الْمَلَائِکَةُ... وَ یُهَلِّلُونَ وَ یُسَبِّحُونَ وَ یَسْتَغْفِرُونَ کُلَّ اللَّیْلِ لِأُمَّةِ مُحَمَّدٍ». سپس جبرائیل به فرشتگان میگوید روی زمین پراکنده شوید. ملائکهدرزمین پراکنده میشوند، به نحویکههیچ جایگاهی نیست کهدرآن مؤمنومؤمنهای باشد، مگر اینکهآنها دورشرامیگیرندوشروع میکنند به استغفار کردن برای او.
چشمهای ما نمیبیند! امّا امشب تمام اطراف محفل ماراملائکه گرفتهاندوبرای ما استغفار میکنند وازطرف ماازخدا طلب آمرزش میکنند. ما امشبازخدا بهترین ترمیموبهترین ترسیم نسبت به آیندهرامیخواهیم. البته ما حوائجیکهبه ذهنمان میآیدرامیگوییم، امّا اینها کافی نیست.ازخدا بخواه هر چه راکهخیر استدرسال آینده به تو بدهدوهر چه شر است راازتو دور کند.
توسّل به امام علی(ع)وحضرت ابوالفضل العبّاس(ع)
امّا باید برای تقرّب به خدا، به وسیلهای چنگ زنیم؛ «وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسیلَةَ». شب نوزدهم گفتم باید درِ آن خانهای برویمکهوسیلههای متعدّدی برای تقرّب به خدادرآن هست، نه یک وسیله. علی(علیهالسلام)دربستر بودوفرزندانش اطراف بسترراگرفته بودند. ابتدا رو کرد به امام حسن(علیهالسلام)وشروع کرد به وصیت کردن. بعد رو کرد به تمام بچّههاوفرزندانش فرمود بعدازمن فتنههاازهر سو به طرف شما میآید. منافقین این امّت کینه دیرینهشان راازشما طلب میکنندومیخواهندازشما انتقام بگیرند؛ بر شما باد به صبر!
در این میان چهره ملکوتیوربّانی علی(علیهالسلام)، امام حسین(علیهالسلام)رانشانه رفت. ابتدا حضرت به او فرمود فتنههاازهر سووهر جانب بر تو میآید، بر تو باد به صبر! بار دوم رو کرد به حسینوگفت یا اباعبدالله! این امّت توراشهید میکنند، بر تو باد به تقواوصبردربلا! علی(علیهالسلام) وقتی این جملهراگفت بیهوش شد. گویا صحنه عاشورادرنزد علی(علیهالسلام) متمثّل شدوآن بلاهاومصیبتهارامیدید... .
میخواهمدرشب قدرازکسی بهره ببرمکهنامش بابالحوائج است؛ چراکهزینالعابدین میفرماید شهدادرروز قیامت به منزلت عمویم عبّاس غبطه میخورند. لذا امام حسین(علیهالسلام) این جملهراتنها بالای سر عبّاس گفت که: «الْآنَ انْکَسَرَ ظَهْرِی». حالا کمر من شکست. چه موقع این جملهرافرمود؟ ابوالفضل(علیهالسلام)ازشریعه بیرون آمد وباعجله به سمت خیمهها حرکت کرد؛دربین راه، دو دستشراقطع کردند؛ مشکرابه دندان گرفت. تمام همّ او این استکهآبرابه خیمهها برساند.ازهر طرف ابوالفضل(علیهالسلام)راتیرباران کردند... .
مینویسند: «وَ جَاءَهُ سَهمٌ وَ أصَابَ القِربَةَ»؛ تیری آمدوبه مشک خورد. «فَوَقَفَ العَبَّاسُ مُتَحَیِّراً»؛ ابوالفضل متحیّر ایستادکهچه کنم؟ «وَ جَاءَهُ سَهمٌ آخَرُ فَوَقََعَ فِی عَینِهِ»؛ تیری دیگر آمدوبه چشم ابوالفضل خورد. آن خبیثباعمود آهن کاری کردکهعبّاس به روی زمین آمدوبرادرراصدا زد. «یَا أخَاهُ أدرِک أخَاکَ». گویا علی(علیهالسلام) این صحنهرامیدیدکهبیهوش شد. چون ابوالفضل(علیهالسلام) همدرآن جمع نشسته بود. حسین(علیهالسلام)باعجله آمد؛ ابوالفضل هنوز رمقیدربدن داشت. به برادر گفت: «یَا أخَاهُ مَا تُریدُ»؛ برادر! حالا میخواهی چه کار کنی؟! حسین(علیهالسلام) گفت میخواهم تورابه خیمهها ببرم. عبّاس گفت مرا به خیمهها مبر... .
برگردیم به خانه علی(علیهالسلام)؛ میگویند علی(علیهالسلام) به هوش آمد. شروع کرد این جملاتراگفتن: «الآن پسر عمویم پیغمبر آمد، عمویم حمزه آمد، برادرم جعفر آمد؛ همه به من میگویند ما منتظر تو هستیم». اینجا بودکهدیده مبارکشرابه سمت فرندانش کردوگفت همه شمارابه خدا میسپارم. «لِمِثْلِ هذا فَلْیَعْمَلِ الْعامِلُونَ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِینَ اتَّقَوْا وَ الَّذِینَ هُمْ مُحْسِنُونَ». ناگهان دیدند عرق بر پیشانی علی نشست، پاهارابه سمت قبله دراز کرد. «َأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ»... .
گزیده:
در باب مسأله مغفرتورحمت اینطور استکهاگر عبد خودش رادرمعرض رحمتومغفرت قرار بدهد، رحمتومغفرت شامل حالش میشود. پس خودت رادرمعرض قرار بده!درمعرض قرار دادن احتیاج به مبرِز هم ندارد؛ زیرا این امر، درونی است. خدا درون دل منوتوراامشب میبیند. اگر دیدکهواقعاً شرمنده هستیمونسبت به گذشتهمان واقعاً پشیمانیم، مأمورینشرامیگماردوآنها شروع میکنند به طلب مغفرت کردن برای ما... .
نظر شما
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد